ADALETE ERİŞİM; ENGELLİ HAKLARINA İLİŞKİN ULUSAL MEVZUATIN VE YARGISAL BARİYERLERİN İNCELENMESİ Engellilerin adalete erişiminin yasal mevzuat içindeki yerini inceleyen bu çalışma hem adalete erişim hakkını etkin şekilde kullanmak isteyen engelli bireylere bir rehber hem de mevzuatın adalete erişim hakkı önünde bariyer teşkil edecek yanlarına dikkat çekecek bir kaynak olması amacıyla yazılmıştır. Çalışmada adalete erişim göstergelerinin her biri için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin vermiş olduğu ihlal kararlarına da yer verilmiş ve iç hukukta yapılacak başvurularda emsal teşkil etmeleri hedeflenmiştir. ADALETE ERIŞIM HAKKI Adaletin Etkinliğine İliskin Avrupa Komisyonu (European Commission for Efficiency of Justice - CEPEJ) tarafından hazırlanan Adalete Erisim Raporu’nda adalete erişim ; “Adalet hizmetlerinin, en elverisli yollardan ve en verimli sekilde sağlanabilmesine etki eden hukuki ve örgütsel faktörlerin tümü olarak tanımlanmaktadır. Adalet Bakanlığı’nın 2015-2019 yıllarını kapsayan Stratejik Plan‘nının stratejik amaçlarından biri “Adalete Erişim ile Mağdurlara ve Dezavantajlı Gruplara Yönelik Uygulamaları Geliştirmek” olarak belirlenmiştir. Stratejik Plan adalete erişimi kısaca şu şekilde tanımlamıştır: “Adalete erişim, kişilerin haklarını bilmeleri ve bu haklarına etkili biçimde erişebilmeleri için devletin desteğiyle her türlü önlemin hukuk sistemi tarafından alınmasıdır.”3 Bu hakkın önemine ilişkin olarak 2015 yılında Bakanlar Kurulunca kabul edilen Yeni Yargı Reformu Stratejisi’nde de şu ifadeler yer almaktadır: “Devletin bir unsuru olan yargının, adaletin eşit bir şekilde dağıtılması ve kanun önünde eşitliğin korunması konusunda yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu yükümlülüğün yerine getirilmesi; yargı mensupları ve çalışanlarının yanı sıra tüm kurumların etkin ve işbirliği içerisinde çalışmasını zorunlu kılmaktadır. İyi işlemeyen hukukî süreçler; hak sahiplerine güçlü ve etkili başvuru imkânı sunmayan yargı sistemleri kendi meşruiyeti üzerine şüphe düşürdüğü gibi demokrasiye olan inancı da zayıflatmaktadır.”4 Bu bağlamda Adalet Bakanlığı, Stratejik Plan’da dezavantajlı gruplara duyarlı bir sistem oluşturup bu grupların adalete erişimini güçlendirmek için şu stratejileri benimsemiştir. Stratejiler: 3 Adalet Bakanlığı Stratejik Planı ,2015-2019,http://www.adalet.gov.tr/Bakanlik/StratejikPlan/Stratejik-Plan2015-2019.pdf(Erişim Tarihi :25.05.2018) 4 Adalet Bakanlığı ,2015, Yargı Reformu Stratejisi,http://www.sgb.adalet.gov.tr/yargi_reformu_stratejisi.pdf(Erişim Tarihi 25.05.2018) 30