CDL-AD(2019)017rev
- 24 -
üzere genel bir yasal yükümlülük altındadır.110 BM İnsan Hakları Komitesi'nin 31 numaralı Genel
Yorumunda vurgulandığı üzere, bu yükümlülükler, yönetimin tüm erklerini - yasama, yürütme
ve yargı - "ve gerek ulusal, gerek bölgesel gerekse yerel düzeydeki" diğer kamu veya hükümet
yetkililerini,111 (federal yapıya sahip devletler için) "herhangi bir sınırlama veya istisna
olmaksızın federal devletlerin tüm bölümleri" dahil olmak üzere kapsamaktadır.112
75. Barışçıl toplanma özgürlüğünü kolaylaştırmaya ve korumaya dair genel yükümlülük.
Barışçıl toplanma özgürlüğü hakkının kullanımını kolaylaştırmak ve korumak konusunda
devletlerin pozitif bir görevi vardır.113 Bu görev gerek mevzuat çerçevesine gerekse ilgili kolluk
düzenlemelerine ve uygulamalarına yansıtılmalıdır. Koruma görevi, aynı zamanda, toplantı
organizatörlerinin ve katılımcılarının barışçıl toplanma özgürlüğü hakkını baltalamaya çalışan
üçüncü kişilerden veya gruplardan korunmasını da içerir (bkz. aşağıda yer alan paragraf 81).114
76. (Barışçıl) toplantılar yapılması lehine karine. Barışçıl toplanma özgürlüğü, demokratik
bir toplumda temel bir hak olarak kabul edilir ve bu özgürlükten mümkün olduğunca düzenleme
olmaksızın yararlanılmalıdır.115 Bu koruyucu ilke, ulusal anayasalara ve ilgili yasalara
yansıtılmalı ve tüm devlet organları tarafından geniş bir şekilde yorumlanmalıdır.116 Sonuç
olarak, ilgili kamu yetkilileri barışçıl toplanma özgürlüğü önündeki gereksiz tüm hukuki ve
pratik engelleri kaldırmalıdır. Özellikle de toplantıların düzenlenmesi ve idaresi, ağır bürokratik
gerekliliklere tabi kılınmamalıdır (bilhassa bkz. aşağıdaki paragraf 112). Ayrıca, (barışçıl)
toplantılar yapılması lehine karine, ilgili prosedür ve formalitelerin yerine getirilmediği
durumlarda barışçıl toplantılara karşı hoşgörü ve kısıtlamama yükümlülüğünü de içerir (bkz.
paragraf 112 ve 114).117
77. Karşı gösterilerin kolaylaştırılması. Bireylerin, halka açık bir toplantıda ifade edilen
görüşlere itirazlarını ifade etmek için karşı göstericiler olarak toplanma hakları vardır.118 Bu gibi
Örneğin bkz. MSHUS Madde 2 (İnsan Haklarına saygı yükümlülüğü), MSHUS Madde 40 (Devlet raporları) ve MSHUS ilk İhtiyari
Protokolü (Bireysel iletişimler). Benzer şekilde, AİHS Madde 46 (Kararların bağlayıcılığı ve infazı) ile bağlantılı olarak AİHS Madde 1'e
(İnsan Haklarına saygı yükümlülüğü) bakınız. Vyerentsov - Ukrayna, Başvuru No. 20372/11, 11 Nisan 2013, paragraf 93-95'te
Mahkeme, yapısal nitelikteki sorunlarla ilgili olarak Madde 46 uygulamasını açıklamıştır (Burada, toplanma özgürlüğüne ilişkin yasal
boşluk).
111 BM İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 31, Sözleşmeye Taraf Devletlere Uygulanan Genel Yasal Yükümlülüğün Niteliği,
CCPR/C/21/Rev.1/ Add.13, 26 Mayıs 2004, paragraf 4.
112 Aynı yerde.
113 Bkz. Oya Ataman, Başvuru No. 74552/01, 5 Aralık 2006 ), paragraf 35; Gün ve Diğerleri / Türkiye, Başvuru No. 8029/07, 18
Haziran 2013 (yalnızca Fransızca), paragraf 69. Ayrıca bkz. Glasson / Louisville Şehri, 518 F.2d 899, 906 (6. Daire, 1975), (Fikirlerin
110
provokatif olduğu durumlarda dahi devlet, fikirlerin ifadesine müdahale etmeme ve bu ifadeyi koruma sorumluluğu altındadır).
ABD'de, devlet yetkililerinin ifade özgürlüğünü veya diğer temel hakları koruyamamasının ve bunlara müdahale etmemesinin,
mutlaka mahkemede infazı mümkün bir hak talebi yaratmayacağını unutmayınız. Bkz. DeShaney / Winnebago Cty. Sosyal Hizmetler
Müdürlüğü, 489 U.S. 189 (1989). Ayrıca bkz. BM İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 31, a.g.e., not 111, MSHUS ile ilgili paragraf
6: "Madde 2(1) kapsamındaki yasal yükümlülük, doğası gereği hem negatif hem de pozitiftir." Ayrıca bkz. BM Özel Raportörü Raporu
(2013), A/HRC/23/39, a.g.e., not 56, paragraf 2 ve 3; ve (ABD ile ilişkili olarak), Glenn Abernathy, The Right of Assembly and
Association (Toplanma ve Örgütlenme Hakkı) (Columbia: University of South Carolina Press: 1961), s. 49: “Toplanma özgürlüğünün
anayasayla güvence altına alınması, yalnızca uygunsuz kısıtlayıcı önlemlerin bulunmamasından daha fazlasını ifade eder. Bu aynı
zamanda sorumlu yetkililerin müdahalede bulunacak düşman gruplara karşı pozitif koruma sağlaması anlamına gelir."
114 Bkz. Promo Lex ve Diğerleri / Moldova, Başvuru No. 42757/09, 24 Şubat 2015, paragraf 22-28. Bu kararda Mahkeme, devletin
toplantı organizatörlerini ve katılımcılarını şiddet içeren saldırılardan koruyamaması ve olayın koşullarını etkili bir şekilde
soruşturamaması nedeniyle AİHS Madde 11 kapsamındaki pozitif yükümlülüklerini ihlal ettiğine karar vermiştir. Ayrıca Identoba ve
Diğerleri / Gürcistan, Başvuru No. 73235/12, 12 Mayıs 2015, paragraf 93-100.
115 Countryside Alliance ve Diğerleri / Birleşik Krallık, Başvuru No. 16072/06 ve 27809/08, 24 Kasım 2009, paragraf 50. New York
Times / Amerika Birleşik Devletleri 403 U.S. 413 (1971): "İfade özgürlüğüne yönelik geçmişteki herhangi bir kısıtlama sistemi, bu
Mahkemeyi, anayasallığına karşı ağır bir karineyle karşı karşıya bırakmıştır." Ayrıca bkz. BM Özel Raportörü Raporu (2012),
A/HRC/20/27, a.g.e., not 56, paragraf 16. "[barışçıl toplanma] özgürlüğü kural, bu özgürlüğün sınırlandırılması ise istisna olarak
değerlendirilmelidir." Bu ilke, Özel Raportör Raporu A/HRC/23/39 (2013), a.g.e., not 56, paragraf 47'de teyit edilmiştir.
116 Taranenko / Rusya (2014) a.g.e., not 60, paragraf 65; Rassemblement Jurassien & Unité Jurassien / İsviçre, Başvuru No. 8191/78,
10 Ekim 1979 tarihli Komisyon kararı, s. 93 ve 119.
117 Örneğin bkz . Navalny / Rusya (2014) a.g.e., not 21: “Önceden bildirim sistemi gibi kamuya açık toplantıları yöneten kurallar,
yetkililere trafiğin kesintiye uğramasını en aza indirme ve di��er güvenlik önlemlerini alma olanağı sağladıkları için halka açık
etkinliklerin sorunsuz bir şekilde yürütülmesi açısından gerekliyken, bunların uygulanması başlı başına bir amaç haline gelemez."
118 Bkz. Öllinger / Avusturya, Başvuru No. 76900/01, 29 Haziran 2006, paragraf 43-51. Bu vaka, karşı gösteriler üzerindeki herhangi
bir kısıtlamanın orantılılığının değerlendirilmesiyle potansiyel olarak ilgili faktörlere dair rehberlik sağlar. Bunlar; zaman ve mekan
çakışmasının karşı gösterinin mesajının önemli bir parçası olup olmadığını, karşı gösterinin kamu yararına bir konu hakkında
düşünce ifadesiyle ilgili olup olmadığını, karşı gösterinin boyutunu, karşı gösteride yer alan göstericilerin barışçıl niyetler güdüp
gütmediğini ve önerilen protesto tarzını (pankart kullanma, slogan atma, vb.) içerir. Olivieri / Ward, 801 F.2d 602,606-608 (2. Daire,
1986) ve O'Neill & Vasvari 23 Hastings Const. LQ, 100. Ayrıca bkz. Bay Area Peace Navy / Birleşik Devletler, 914 F.2d 1224 (9. Daire,