SEÇMELİ DİN DERSLERİ VE KİTAPL ARI HAKKINDA iNSAN HAKL ARI TEMELLi BiR DEĞERLENDiRME 3.1. Temel Dinî Bilgiler (İslam I ve II) Ders Kitapları Ortaokul Temel Dinî Bilgiler (İslam I) kitabının birinci ünitesi “İman ve İslam” başlığını taşımaktadır. Burada, iyi bir Müslümanın Allah’a (c.c.) imanı sayesinde güçlü, sağlıklı ve dengeli bir karaktere sahip olması gerektiği; ailesine, vatanına, milletine, tüm insanlığa ve yaratılmış her şeye karşı sorumluluk bilinci, sevgi, merhamet ve şefkat duygularıyla hareket etmesi gerektiği belirtilmiştir. Ünitenin tamamında sanki başka dinlere mensup olanların veya herhangi bir dini inancı olmayanların bu duygularla haraket edemeyeceği anlamı çıkmaktadır. Bu ünitede ayrıca bireyin özgür iradesini kullanarak yaratılış amacına uygun işler yapması, bununla birlikte kadere de iman etmesi gerektiği belirtilmektedir. Bu durum aslında bir çelişkiyi de doğurmakta, özgür iradesi olan bir kişinin neden kaderine boyun eğmesinin gerekeceği sorusunu gündeme getirmektedir. Bu ünitede kâfir kelimesi “Allah’a (c.c.) ve peygamberi aracılığıyla bildirdiklerine inanmayan ve onları inkâr eden kişi” olarak tarif edilmiştir. Bu tarife göre, söz konusu kişiler kendi arzularına, yanlış inanç ve düşüncelerine göre yaşar. Gerçeği kabul etme konusunda önyargılı ve umursamaz oldukları, kalplerini İslam’ın çağrısına açmadıkları için Allah’ın (c.c.) ayetlerini anlayamazlar (Tevbe suresi, 124-125. ayetler). Allah’a (c.c.), meleklerine, peygamberlerine ve inananlara düşmanlık ederler (Bakara suresi, 98; Nahl suresi, 27. ayet). Dünya hayatını ahirete tercih eder ve insanları doğru yoldan ayırmaya çalışırlar (İbrahim suresi, 3. ayet). Ayrıca kâfirlerin cehenneme gideceği belirtilmektedir. Bu tarife göre, Müslüman olmayan herkes kâfir olmaktadır ki, bu da doktriner ve ayrımcı bir yaklaşımdır. Toledo Klavuz İlkeleri’nde de belirtildiği gibi, bireylerin başka din ve inançlara da inanma hakları vardır; bu din ve inançların da öğrencilere öğretilmesi gerekmektedir. Nitekim herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne saygı gösterilmesi gerekmektedir; bu en temel insan haklarından birisidir. “İbadet ve İnsan” başlığını taşıyan ikinci ünitede, “Allah (c.c.) katında geçerli tek din İslam’dır” denmektedir. Bu, diğer bütün dinleri dışlayan bir tespittir. Haliyle diğer inançlara saygı ve hoşgörü gösterilmesi gerektiğine ilişkin Toledo Klavuz İlkeleri’yle de uyumlu değildir. Üçüncü ünite “Müminlerin Özellikleri” başlığını taşımaktadır. Burada, müminlerin çevrelerinde meydana gelen kötülüklere, haksızlıklara ve zulümlere duyarsız kalamayacağı söylenmektedir; müminin kötülüğü engellemeye gücünün yetmediği durumlarda yetkili kişilerden yardım istemesi gerektiği, zira bazı durumlarda hakkın bireysel olarak aranmasının daha kötü sonuçlara sebep olabileceği belirtilmektedir. Ancak burada bir çelişki bulunmaktadır. Yetkili kişilerden bir yardım alınması da bireysel hakların kullanımıdır ki, bu hakkın kullanılmasının bazen nasıl kötü sonuçlar doğuracağı açıklanmamıştır. Bu bölümde bir de Müslümanın Müslüman üzerindeki haklarından çokça bahsedilmekte, Müslümanların birbirine yardım etmesi gerektiği belirtilmektedir. Fakat Müs99 100 101 102 103 104 105 106 99 Abdullah Bektaş, Dilek Türk Soydaş, Furkan Özüdoğru, Mustafa Nezihi, Pesen Sabahattin, Nayir Sinan, Özyurt Sümeyye Kırman, Tuğba Kevser Uysal, “Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu-Temel Dinî Bilgiler (İslam I) Ders Kitabı”, Devlet Kitapları, Ankara, 2019, s. 20. 100 A.g.k., s. 23. 101 A.g.k., s. 26. 102 A.g.k., s. 26. 103 A.g.k., s. 28. 104 A.g.k., s. 40. 105 A.g.k., s. 77. 106 A.g.k., s. 78. 46