DEVLET OKULLARINDA DİNLER VE İNANÇLAR HAKKINDA ÖĞRETİME İLİŞKİN TOLEDO KILAVUZ İLKELERİ Okullarda Dinler ve İnançlar Hakkında Öğretim İçin Pedagojik Yaklaşımlar Okullarda dinler hakkında öğretim için bir dizi pedagojik yaklaşım geliştirilmiştir54. Öğretmenler genellikle bu yaklaşımları benimserler veya kendi özel ihtiyaçlarını karşılamak için farklı yaklaşımlardan fikirleri karıştırırlar. Aşağıda özetlenen üç yaklaşımın tümü, Avrupa Konseyi yayını olan "Dini çeşitlillik ve kültürler arası eğitim: okullar için bir kaynak kitap" içinde ifade edilmektedir. 55 Hepsi, farklılığa saygı duyulan ve insan hakları ilkelerinin savunulduğu bir okul ortamını gerektirir. Tüm yaklaşımlar, öğretmenlerden üst düzeyde profesyonellik gerektirir. Fenomenolojik Yaklaşımın Önemli Noktaları Bu yaklaşım, içeriden birinin bakış açısından farklı dini konumları sunmaya çalışmak ile ilgilidir ve aşağıdaki ilkeleri içerir: • • • • • bilgi ve anlayışı geliştirmek amacıyla öğretmek; dini ya da dini olmayan belirli bir görüşü teşvik etmemek; kişinin kendi görüş ve tutumlarını askıya alması; başka bir dinden veya yaşam tarzından gelen kişi ile empati kurmak; anlayış ve yargılama arasındaki ayrımın farkında olmak. Yorumlayıcı Yaklaşımın Önemli Noktaları Yorumlayıcı yaklaşım dinler hakkında temel bilgiler vermenin ötesine geçer ve yeni kavramların öğrenilmesinin yanı sıra, öğrencilerden de düşünce ve fikirlerin gelmesini gerektirir. Öğretmenlere ve öğrencilere üç temel soru sorarak bilgi ve anlayışımızın niteliğini araştırır: • Yanlış tanıtmaktan ve önyargılı olmaktan kaçınmak için, incelediğimiz kişilerin yaşam tarzını ne kadar iyi betimliyoruz? (Temsil). Dinler çeşitliliklerinin yanı sıra birlik içinde sunulmalıdır; • Başkalarını net bir şekilde anlamak için onların kavramlarını ve fikirlerini ne kadar iyi "tercüme ediyoruz"? (Yorum). Başkalarının deneyimleri ile empati, ancak temel kavramlar anlaşıldıktan sonra geliştirilebilir; • Çalıştığımız şey üzerine ne kadar iyi düşünüyoruz? (Düşünümsellik). Öğrenciler yeni fikirler ile kendi görüşleri arasında bağlantı kurmaya ve araştırılan fikirlerin dikkatli, mesafeli bir eleştirisini yapmaya teşvik edilmelidir. Diyalojik Yaklaşımların Önemli Noktaları Farklı ülkelerde birkaç ilgili diyalojik yaklaşım geliştirilmiştir. Aşağıdaki yaklaşım üç "düzeyde" diyalog öngörmektedir: Birincil Diyalog Sınıf ve okul içerisindeki deneyimlerin, bakış açılarının, anlayışların ve fikirlerin çeşitliliğini kabul etmek. Bunları inançlar ve değerler hakkındaki sınıf tartışmaları için bir kaynak olarak kullanmak. Sınıf tartışmasının içine daha başka bakış açılarını katmak. 54 Bunlardan birkaçı, Michael H. Grimmitt (Editör), Din Eğitiminin Pedagojileri: Din Eğitiminde İyi Pedagojik Uygulamanın Araştırılmasında ve Geliştirilmesinde Örnek Çalışmalar (Great Wakering, Essex, McCrimmons Publishing Ltd, 2000) içinde gösterilmiştir. 55 Keast, a.g.e. not 19. 39