Hiç kimse, dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Her üye (...) (*) yazılı olarak bildirmek kaydıyla, dernekten çıkma hakkına sahiptir (Türk Medeni Kanunu md.66). Dernek üyeleri eşit haklara sahiptirler. Dernek, üyeleri arasında dil, ırk, renk, cinsiyet, din ve mezhep, aile, zümre ve sınıf farkı gözetemez; eşitliği bozan veya bazı üyelere bu sebeplerle ayrıcalık tanıyan uygulamalar yapamaz. Her üyenin, derneğin faaliyetlerine ve yönetimine katılma hakkı vardır. Dernekten çıkan veya çıkarılan üye, dernek malvarlığında hak iddia edemez (Türk Medeni Kanunu md.68). Her üyenin genel kurulda bir oy hakkı vardır; üye, oyunu şahsen kullanmak zorundadır. Onursal üyelerin oy hakkı yoktur (Türk Medeni Kanunu md.69). Derneğin amacı, kanuna veya ahlaka aykırı hale gelirse; Cumhuriyet savcısının veya bir ilgilinin istemi üzerine mahkeme, derneğin feshine karar verir. Mahkeme, dava sırasında faaliyetten alıkoyma dahil gerekli bütün önlemleri alır (Türk Medeni Kanunu md.89). Kamu Yararına Çalışan Dernekler Kamu yararına çalışan dernekler, ilgili bakanlıkların ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine, İçişleri Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu kararıyla tespit edilir. Bir derneğin kamu yararına çalışan derneklerden sayılabilmesi için, en az bir yıldan beri faaliyette bulunması ve derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek üzere giriştiği faaliyetlerin topluma yararlı sonuçlar verecek nitelikte ve ölçüde olması şarttır. Kamu yararına çalışan dernek statüsünün kazanılması, kaybedilmesi ve gerekli belgeler ile diğer esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir (Dernekler Kanunu md. 27). Kamu yararına çalışan derneklerden sayılmak için derneğin; a) En az bir yıldan beri faaliyette bulunması, b) Son bir yıl içindeki, 2005 yılı için belirlenen tutar olan 50.000.-YTL’sini geçen alım ve satım işlemlerinin rekabet koşullarına uygun yapılması, c) Amacı ve gerçekleştirdiği faaliyetlerin, üyelerinin dışında yerel veya ulusal düzeyde toplumun ihtiyaç ve sorunlarına yönelik çözümler üretecek ve toplumsal gelişmeye katkı sağlayacak nitelikte olması, Dernek, kuruluş ve vakıflar izin almadan yardım toplayamamaktadır. Kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan hangilerinin izin almaksızın yardım toplayacağı İçişleri Bakanlığının önerisiyle Bakanlar Kurulu tarafından belirlenerek ilan edilir (Yardım Toplama Kanunu, madde 6). Yardım toplama faaliyetinin yürütüleceği alanın mülki amirinden izin alınması zorunludur. Birden fazla ili kapsayan bir yardım toplama faaliyeti öngörülüyorsa tüzel kişiliğin bulunduğu yerleşim yerinin valisinden izin alınır. Valilik ilgili valilikleri ve İçişleri Bakanlığını konuyla ilişkin bilgilendirir (Yardım Toplama Kanunu, madde 7). d) Yıl içinde elde ettiği gelirin en az yarısının bu amaçla harcanması, e) Sahip olduğu mal varlığının ve yıllık gelirinin tüzüğünde belirtilen amacı gerçekleştirecek düzeyde olması gerekir. 51