III. Seçim Sistemleri ve Ulusal Azınlıklar
3. Paralel Sistemler ve Karma Üyeli Nispi Temsil Sistemi
Paralel sistemler, seçim sonuçlarında genel bir orantısallık tasarımı veya şartı olmaksızın
çoğunluk sistemi ile nispi temsil sisteminin karışımını temsil ederler. Karma üyeli nispi
temsil sistemi de aynı şekilde çoğunluk sistemi ile nispi temsil sisteminin bir karışımıdır
ancak paralel sistemin aksine seçim sonuçlarında genel bir orantısallık olmasına yönelik
ya bir yasal şart getirilmiştir veya sistemin tasarımı bu orantısallığı sağlayacak şekilde
yapılmıştır. Paralel ve karma üyeli nispi temsil sistemlerinde seçmenlerin iki oy kullanması beklenir: bunlardan biri tek sandalyeyle temsil edilen bir seçim bölgesinden bir aday
içindir, ikinci oy ise çok sandalye ile temsil edilen bir seçim bölgesinde rekabet eden bir
siyasi parti içindir. Bu nedenle, bazı temsilciler tek sandalye ile temsil edilen seçim bölgelerinden seçilirken diğer temsilciler ise genellikle çok sandalyeyle temsil edilen ve yurt
çapında belirlenmiş bir seçim bölgesinde nispi temsil yoluyla seçilmiş olurlar.
Orantısallık açısından bakıldığında paralel sistemler genellikle çoğunluk sistemleri ile nispi
temsil sistemleri arasında bir yerde yer alırlar. Paralel sistemlerin, bu iki temsil sisteminin
temel avantajlarını bir araya getirmek üzere geliştirildiği ileri sürülse de, bu sistemler genel
bir orantısallık güvencesi vermezler ve bazı siyasi partiler çok sayıda oy almalarına rağmen,
yine de temsil edilmeyebilir. Bunun dışında, paralel sistemler nispeten karmaşık sistemlerdir ve seçmenlerde seçim sisteminin nitelikleri ve işleyişi konusunda kafa karışıklığına yol
açabilir. Sağladığı avantajlardan biri, nispi temsil ile seçilen yeterli sayıda sandalye elde edildiğinde, çoğunluk sistemine dayalı seçimlerde başarısız olan küçük azınlık partileri bu nispi
oylar sayesinde temsil edilme şansına sahip olurlar. Ayrıca, teorik olarak paralel sistemler
nispi temsil sistemlerine kıyasla parti sistemini daha az bölümlendirir.
Karma üyeli nispi temsil sistemi, seçilmiş meclislerdeki toplam parti üye sayısının alınan
toplam oy oranını yansıtması bakımından diğer nispi temsil sistemleriyle benzeşmektedir. Nispi seçim sistemlerinden farkı ise, bir grup üyenin coğrafi seçim bölgelerine göre
seçilmiş olmasıdır. Genel orantısallığı elde etmek adına bu üyelerin sayıları siyasi parti
üyelerinin sayısından düşülür. Pek çok nispi seçim sisteminde olduğu gibi, karma üyeli
nispi temsil sistemlerinde de listelere girmeye elverişli olmak için bir siyasi partinin toplam parti oylarının belli bir yüzdesini alması gerekir, aksi halde parti listesinden hiçbir
aday seçilemeyecektir. Bir seçim bölgesinde kazanan adaylar ise yine de mecliste sandalye kazanmış sayılırlar.
Kendilerine özgü tasarımlarına rağmen, belli bir yasama meclisinde ulusal azınlıkların
temsilini desteklemek için her iki sistem de düşünülebilir. Bu iki sistemin avantajı, nispi
temsile ayrılan yeterli sayıda sandalye olduğu takdirde, çoğunluk sistemine dayalı seçimlerde başarısız olan daha küçük partilerin nispi olarak sandalye kazanmalarına olanak sağlamalarıdır. Bu sistemlerin azınlıkların temsilini ne derece etkileyecekleri azınlık
gruplarının seçim bölgeleri çapındaki dağılımına ve siyasi partilerin azınlıkların menfaatlerini destekleme konusunda nasıl bir rol oynadıklarına bağlıdır.
C. Seçim Sistemlerinin Azınlık Temsilini Destekleyen
Belirgin Özellikleri
Ulusal şartlara en uygun seçim sistemini seçerken önemli olan iki etken vardır.
Bunlardan ilki, bir ulusal azınlığın toplam nüfusunun özel tedbirler uygulanmasına gereken kalmadan bir temsilci seçmesine imkân tanıyacak kadar büyük olup olmadığıdır.
Bu olasılık, azınlık nüfusunun büyüklüğü ile milletvekili seçmek için gerekli ortalama oy
31