IV. ODIHR Seçim Gözlemi ve Ulusal Azınlıklar
Yürürlükteki yasal çerçeve ile ilgili dikkate alınması gereken bazı sorular aşağıda yer
almaktadır.
Anayasada makul olmayan sınırlamalar getirilmeksizin genel oy hakkı güvence
altına alınmış mı?
Seçim sistemi ulusal azınlıkların temsili açısından ne gibi sonuçlar doğuruyor?
Ulusal azınlıkların oy kullanma hakkı ile ilgili özel koşullar var mı, ve bu düzenlemeler herhangi bir endişeye mahal veriyor mu?
Seçim mevzuatında ulusal azınlıkların seçmen ve aday olarak katılmalarına ilişkin özel hükümler var mı?
Siyasi parti kurma hakkı, makul olmayan sınırlamalar getirilmeksizin kanunla
güvence altına alınmış mı ve uygulamada bu güvencelere uyuluyor mu?
Belli bir topluluk kimliğine dayalı siyasi parti kurmaya yönelik sınırlama getirilmiş mi?
Seçim kanunu ulusal azınlıklara mensup adayların veya seçmenlerin etkin katılımını sınırlayan herhangi bir idari kısıtlama öngörülüyor mu?
Ulusal azınlıkların temsili, bu grupların da diğer gruplarla aynı muameleye tabi
tutulduğu, normal seçim kanunlarının uygulanması yoluyla mı sağlanıyor?
Seçim kanunu ulusal azınlıkların temsili için herhangi bir özel tedbir öngörüyor mu?
Adaylar için herhangi bir dil yeterlilik şartı aranmakta mı ve aranıyorsa seçim
sürecinde ulusal azınlıkların katılımı üzerinde bu şartların ne gibi etkisi var?
Azınlık dillerinde kampanya yürütülmesine ilişkin herhangi bir sınırlama var mı?
Partiler veya adaylara verilen hazine finansmanı (eğer varsa) adil bir şekilde
dağıtılıyor mu?
Medya ile ilgili düzenlemeler ulusal azınlıkların adaylarına veya partilerine makul ve adil erişim imkânı veriyor mu?
Ulusal azınlıklara mensup kadınların yeterli derecede temsil edilmesini sağlamak için özel tedbirler var mı?
İhtiyaç belirleme misyonlarının üyeleri genellikle Dışişleri Bakanlığı, Yüksek Seçim Kurulu, İçişleri Bakanlığı, ulusal azınlıklardan veya insan haklarından sorumlu kurumların
temsilcileri, siyasi partiler, medya temsilcileri, sivil toplum örgütleri, AGİT saha operasyonları (ülkede varsa), AGİT’e üye devletlerin elçilikleri ve diğer ilgili uluslararası kuruluşlarla toplantılar yapar. Bu toplantılar sırasında ihtiyaç belirleme misyonu, ulusal
azınlıkların katılımı ile ilgili kanunların incelenmesi sırasında ortaya çıkan, önceki seçimlerde gündeme gelen veya yakın zamanda meydana gelen gelişmelerde tespit edilen belli
birtakım sorunları gündeme getirmelidir.
İhtiyaç belirleme misyonu ulusal azınlık gruplarının temsilcilerinin gerek aday gerekse seçmen
39