kilde bakımevinde kalan yaşlıların seçmen kütüğü kayıtlarında da sorunlar olabilmektedir. Manisa’da bir sandıkta (F255) “Yaşlıların huzurevi idaresi tarafından nüfus kayıtları bildirilmediği için oy kullanamıyor. Seçmen kayıtlı değil mahallede oturanlar da aynı sandıkta oy kullandı, tek sandık vardı” gözlemine yer verilmiştir. Bu nedenle bakımevlerinde kalan veya sandığa gitmesi güç olan ve evde bakılan yaşlılar açısından tek çözüm, pek çok ülkede olduğu gibi bu seçmenler için gezici sandık kurulmasıdır. Ancak oy kullanmaya gelebilen yaşlıları da sorunlar beklemektedir. Manisa’da (F235) “Zeminde 2 sandık bulunduğu halde yaşlı ve bastonluların üst kattaki sandıkta oy kullanıldığı gözlendi”; Manisa’da bir sandıkta da benzer şekilde (F221) ”Zemin katta sandık olduğu halde üst katlarda yaşlıların oy kullandığı gözlendi”; yine Manisa’da bir başka sandıkta (F220) “Zemin katta sandık bulunmasına rağmen yaşlıların üst katlarda oy kullandığı gözlemlendi. Görme engelli, okuma-yazma bilmeyen ve engelli kişilere 1. dereceden akrabası olmadığı zaman seçmenlerden birisi yardımcı oluyor”; İzmir’de (F714) “Bir seçmen yaşlı olduğu için binaya giremedi tekerlekli sandalye ile”; İstanbul’da (F468) “Genelde ihtiyarlar ve Türkçe bilmeyen yaşlıların zorluk çektikleri görüldü. Yakınlarının yardımcı olmasına, beraber oy kullanma esnasında sandık görevlileri zorluk çıkarıyorlardı ya da kendileri oy kullanmaya yardımcı oluyordu”; (F466) “Genelde okul, geçen seçimlere oranla sakin okul içinde yaşlılar üst katlara çıkarken birkaç kişinin yardımıyla çıkıyorlardı.” Oy kullanma açısından bir başka sorun da zihinsel engellilerin durumudur. 298 sayılı STHVSKHK’nın 8. maddesi23 kısıtlı olanların seçmen olamayacağına hükmeder. Dolayısıyla mahkemeler tarafından kendisine vasi tayin edilmiş olan zihinsel engellilerin seçmen olmaması gerekmektedir. Bunun dışında vasi atanmamış olan ayırt etme yetisinden yoksun kişiler seçmen olabilmektedir. Ayrıca vasi atanan kişilerin engellilik durumu da farklı düzeylerde olabilmektedir. 30 Mart seçimlerinde karşılaşılan bir örnek de seçmen kütüklerinin hazırlanması sürecinde aynı durumda olan ve vasi kararı olan iki kişiden biri seçmenken diğerinin olmadığı uygulamalara rastlanmasıdır.24 Zihinsel engelli bireyler açısından seçme hakkını kullanmanın sadece mahkemelerce vasi tayin edilmiş olmasına bağlanması, insan hakları açısından bazı durumlarda ayrımcılık doğurabilecek sorunlu bir uygulamadır. Zihinsel engelli bireylerin vasisinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın ayırt etme yetilerinin bilimsel olarak tespit edilmesi ve seçmen kütüklerine kayıtlarının buna göre yapılması gerekmektedir. İzmir’de (F614) “Zihinsel engelli seçmenin yakınıyla birlikte oy kullanmasına izin verilmedi. Tek başına oy kullandı”. İstanbul’da (F527) “Zihinsel engellilere oy kullandırılmış. Okulda diğer sandıklarda sandık kurulu başkanı ile girmiş. Engelli seçmen ile ilgili tutanak var. Boş sandıklara yeni sandık görevlilerini kafalarına göre ekliyorlar. (Bilgi veren müşahide ilişkin bilgiler gizlenmiştir)” İstanbul’da bir sandıkta (F316) “Müşahitlerin kendi aralarında konuşulduğuna göre “hafif” zihinsel engelli olan bir kişi oy kullanabilmiş”. (F212) “Vasisi annesi olan engelli bir genç annesi ile birlikte oy kullandı.” İzmir’de (F593) “N.E. sandık başkanı olarak engelli kişilere hangi adayı destekliyorsa o yönde oy kullanmasına sadece kendisinin yardımı olduğunu bildirmiştir. Orada olduğum sürede başka sandık listesinde adı olan engelli kişinin oy kullanması talebini reddetmiştir.” Oy verme hakkıyla ilgili bir başka dezavantajlı grup olan Türkçe bilmeyen seçmenlere ilişkin gözlemler sorunun devam ettiğini göstermektedir. Diyarbakır’daki bir sandıkta (F102) “Sandık başkanı Türkçe bilmeyen yaşlı bir seçmen kadın ile sandığa girmesi ve seçmenin oğlu ile girmesine izin vermemesi üzerine tartışma çıktı. Sandık başkanı seçmenin seçtiği kişiye izin 21http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye/103265/Huzurevlerine_secim_sandigi_kurulacak.html 22http://www.eyh.gov.tr/tr/8448/Turkiyede-Yaslilara-Hizmet-Veren-Kuruluslar 23 Seçmen Olamayanlar: MADDE 8- Aşağıdaki kimseler seçmen olamazlar; 1. Kısıtlı olanlar, 2. Kamu hizmetinden yasaklı olanlar. http://www.ysk.gov.tr/ysk/SecmenKaydi/298.htm 24 Bkz. 30 Mart Raporu, s. 20; http://www.esithaklar.org/bagimsiz-secim-izleme-platformu-yerel-secim-raporu-yayinlandi/ 23