BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 10 AĞUSTOS 2014 CUMHURBAŞKANI SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU
düz zemin olmadığı, hem de rampa bulunmadığı tespit edilmiştir. Binalara giriş bakımından
uygun olan yerlerde ise engelli veya yaşlı seçmenlerin sandıklarının çoğunlukla zemin katlarda
olmadığı ve bu seçmenlerin kucakta, sırtta taşınarak oy kullanabildiği ya da sandıklara erişemeyenlerin oy kullanamadığı yönünde çok sayıda gözlem yapılmıştır.
Oy pusulalarının görme engellilere elverişli olmadığı, Türkçe bilmeyen ya da okuma-yazma bilmeyen kişilerin yaşadığı dezavantajları gidermeye ilişkin herhangi bir gelişme kaydedilmediği
gözlenmiştir. Türkçe dışındaki dillerde propaganda yapılabileceğine ilişkin yasal düzenlemeye
karşılık, YSK’nın radyo ve televizyonda yapılacak propaganda faaliyetlerinin Türkçe yapılmasının esas olduğuna ilişkin kararı26 nedeniyle, Türkçe bilmeyen seçmenler bilgi alma haklarını
kullanamamaktadır.27
Zihinsel engelliler bakımından yaşanan sorunlar da bu seçimde aynı şekilde tekrarlanmıştır.
Seçmen kütüklerinin hazırlanmasından başlayan sorunlar, vasi atanmış olma kriterinin sorunlu
olması nedeniyle daha da artmakta ve kendisine vasi atanmayan zihinsel engellilerin oy kullanmasında ve usulünde özellikle aile fertlerinin onun yerine oy kullanması veya birlikte oy kullanma gibi mevzuata aykırı ve farklı uygulamalar gözlenmiştir. Zihinsel engellilerin seçme hakkını
kullanmasında, daha objektif bir kriter olan ayırt etme yetisi ölçütü kullanılmalıdır.
Sandık kurullarının ve seçim idaresinin her kademesinde görülen bir eşitsizlik de kadınların
temsilinin az olmasıdır. Sandık görevlilerinin seçilmesi konusunda daha objektif kriterler belirlenmeli ve özellikle sandık kurullarında toplumsal cinsiyet eşitliği sağlanmalıdır.
10 Ağustos Cumhurbaşkanı Seçimi’nde yaşanan bir başka eşitsizlik, adayların kampanya olanaklarında yaşanan eşitsizlik olmuştur. Hem devlet televizyonu yayınları ve özel medya organları,
kampanya döneminde adaylar arasında eşitsizlik yaratmış hem de devlet olanaklarından yararlanmada eşitsizlik sorunu yaşanmıştır.
Yine Cumhurbaşkanı Seçimi’ne özgü bir başka sorun da kampanya finansmanının kaynağı ve
harcamaların şeffaf olmamasıdır. Kişisel bağışlar üzerine kurulu kampanya finansmanının yarattığı eşitsizlik ve harcamaların denetlenmesinin neredeyse imkânsızdır. Adayların nakdi ve ayni
tüm bağışları ve tüm harcamalarını periyodik aralıklarla kamuoyu ile paylaşmasına ilişkin yasal
düzenleme yapılmalıdır.
Yurtdışında oy kullanma seçimler açısından önemli bir gelişmedir. Ancak bu sistemin her yurttaşın seçme ve seçilme hakkına eşit erişimini sağlayabilecek nitelikte ve güvenilir bir ortamda uygulanması şarttır. Yurtdışı seçmenin bulunduğu tüm ülkelerde sandık kurulmalı ve sandıklarda
kullanılan oylar her gün yerinde sayılmalı ve tutanağa bağlanmalıdır. Otomatik randevu sistemi
yerine seçmenin kimliği ile müracaatında oy kullanmasının sağlanması gerekmektedir.
Siyasi partilerin ve adayların radyo ve televizyon reklamlarında Türkiye’de konuşulan dillerden
istediğiyle reklam yapmalarını sağlayacak yasal düzenleme yapılmalıdır.
YSK kararları yargı denetimine açılmalıdır.
Seçim tarihi ülke içinde mevsimlik ekonomik göç dikkate alınarak tespit edilmeli ve seçimlerde
oy kullanma günü 3 gün olarak belirlenmelidir.
Tüm seçim ve siyasi partiler mevzuatı uluslararası standartlara uygun hale getirilmelidir.
26 21.12.2013 tarih ve 2013/592 sayılı kararının 2. maddesi.
27 Kararın değiştirilmesi yolunda ESHİD tarafından yapılan başvuru, YSK tarafından, ESHİD’in kararın muhatabı olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.
44