İzleme Bulguları
Müdahale edilen gösterilerin 160’ı basın açıklaması/oturma eylemi/gösteri yürüyüşü,
28’i kutlama, 16’sı anma, 8’i stand açma/bildiri dağıtma/çadır kurma, 5’i karşıt gösterilerdir.
ve 5’i de diğer gösteriler olmak üzere çeşitli biçimlerde gerçekleşmiş ya da gerçekleştirilmek
istenmiştir. 12 Şubat 2016’da Van’da sokağa çıkma yasaklarını protesto etmek için barış
çadırı kurup, nöbet başlatmak isteyen HDP ve DBP üyelerine polis müdahale ederek çadıra
ve çadırı getiren araca el koymuştur.211 Kadiköy’de “Laikliği Kazanacağız” bildirisi dağıtmak
için 24 Eylül’de stant açan Birleşik Haziran Hareketi üyelerine polis müdahale etmiş, 14
kişiyi gözaltına almıştır. Nöbetçi savcılıkça bildirinin imha edilmesi kararı verilmiştir.212
227 etkinliğin 32’si müdahaleye rağmen gerçekleştirilmiş, 183’ü ise yapılamamıştır. 10 etkinliğin gerçekleşip
gerçekleşmediğine ilişkin bilgiye ulaşılamamıştır. İhtara
rağmen dağılmamak, “yasa
dışı” slogan atmak gibi müdahale gerekçeleri yanında
yapılan basın açıklamasında
yer alan ifadeler de müdahale
gerekçesi olabilmiştir. Hakkari’nin Çukurca ilçesinde 1 Eylül Dünya Barış Günü dolayısıyla yapılmak istenen basın
açıklaması esnasında açıklamada “Sayın Öcalan” ifadesinin kullanılması nedeniyle
polis müdahalede bulunarak bu ifadeleri kullanamayacaklarını ifade etmiştir. Yaşanan
tartışma sonucunda polis kitleyi tazyikli su ile dağıtmış ve 5 kişiyi gözaltına almıştır.213
Güvenlik kuvvetleri tarafından etkinliklere yönelik gerçekleştirilen müdahale biçimlerinin dağılımı ise şöyledir; biber gazı ve/veya tazyikli su kullanımı 97 etkinlikte, darp, coplama gibi zor kullanımı ise 42 etkinlikte kullanılmıştır. Fiili müdahale biçimleri etkinliklerin
31’inde gösteriyi engelleyici uygulamalar olarak kendini göstermiştir. Gösteriyi engelleyici
önlemlerin başında barikat kurarak protesto gösterisinin yapılmak istendiği yere erişimin
engellenmesi gelmektedir. 10 etkinlikte zor kullanma ve diğer engelleyici uygulamalar ile
müdahale gerçekleşmiştir. 9 etkinlikte ise orantısız güç kullanımı ve diğer engelleyici uygulamalar birlikte yer alırken etkinliklerin birinde ise gerçek mermi kullanılmıştır. Batman’da
A. Öcalan’ın Kenya’dan Türkiye’ye getirilişini protesto etmek için 14 Şubat’ta gerçekleştirilen eyleme müdahale esnasında gerçek mermi kullanıldığı Batman Milletvekili A. A.
Başaran tarafından iddia edilmiştir.214 AİHM’in aldığı kararlar incelendiğinde bir gösteride
ayrılıkçı sloganların atılması ya da gösterinin bir örgütün ve/veya liderini desteklemek için
yapılması müdahale için yeterli gerekçe olarak kabul edilemediği görülmektedir. Temel kriter gösterinin barışçıl olması ve şiddet çağrısı yapılmamasıdır.215 Barışçıl bir gösteriye müdahalenin temel kriteri ise mutlak suretle gerekli olmasıdır. Müdahale esnasında kullanılan
211 Taraf, “Polis, HDP’nin Barış Çadırına El Koydu”, 12.02.2016, s. 7.
212 Sendika.org, “İstanbul’da Bildiri Dağıtan BHH’lilere Polis Saldırısı: Gözaltılar Var”, 24.09.2016, http://sendika14.
org/2016/09/istanbulda-bildiri-dagitan-bhhlilere-polis-saldirisi-gozaltilar-var/.
213 Cumhuriyet Gazetesi, “ Çukurca’da Barış Günü Etkinliğinde Olay Çıktı”, 01.09.2016, http://www.cumhuriyet.
com.tr/haber/turkiye/594339/Cukurca_da_Baris_Gunu_etkinliginde_olay_cikti.html
214 Bkz. Arif Arslan, “Batman’da Olaylı Yürüyüş”, Doğan Haber Ajansı, http://www.dha.com.tr/batmanda-olayli-yuruyus_1137477.html,
215 Ümit Kılınç, “Barışçıl Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Yapma Hakkı ve Devletin Yükümlülükleri”, http://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2014-110-1347, s. 288; Ziya Çağa Tanyar, “Avrupa İnsan Hakları İçtihadında Toplantı ve
Gösteri Yürüyüşü Hakkı”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 60, Sayı: 3, 2011, s. 609.
61