kız çocuklarına ve genç insan hakları savunucularına özel önem verilerek sağlanmasını tavsiye etmektedir.153 Yoksulluk içinde yaşayan kişiler içinse, Ekonomik, Sosyal ve
Kültürel Haklar Komitesi yalnızca seçimlerin gerçekleştirilmesinin bu insanların kendi
hayatlarını etkileyen kilit kararlara katılma hakkından yararlanmalarını sağlamak için
yeterli olmadığını düşünmektedir ve katılımcı süreçlerin güvenilir, ayrıştırılmış veriler
tarafından bilgilendirilmesi ve uygun bir şekilde eğitim görmüş yetkililer tarafından tasarlanması ve uygulanması gerektiğinin altını çizmektedir.154
77. Uluslararası standartlar geçmiş ayrımcılıkların düzeltilmesi ve yapısal eşitsizliklerle
karşı karşıya olan grupların siyasi katılımlarının desteklenmesi için geçici özel tedbirler
alınmasına izin vermektedir. Bu gruplar arasında kadınlar, azınlıklar, engelli kişiler ve
kırsal veya ücra bölgelerde yaşayan insanlar sayılabilir.155 İnsan Hakları Komitesi, “nesnel ve makul kriterlere dayanması ve hedeflenen amacın Sözleşme kapsamında meşru
olması durumunda tüm ayrımların ayrımcılık teşkil etmediğini” belirtmiştir.156 Benzer
şekilde, Kadınlara Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Komitesi, kadın
ve erkekler arasındaki fiili eşitliğin hızlandırılmasını hedefleyen “geçici özel tedbirlerin”
alınmasına imkan vermektedir.157 Bunlara ek olarak, Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi’nin 5. Maddesi, engelli kişilere yönelik yapısal ayrımcılığın düzeltilmesini hedefleyen,
geçici veya kalıcı olabilen “özel tedbirlere” izin vermektedir.158 Bu tedbirler arasında çeşitli yasama, yürütme, idari ve diğer düzenleme araçları ve ayrıcalıklı muamele ve kotalar gibi politika ve uygulamalar sayılabilir.159
153. A/HRC/34/46, para. 21–30. Ayrıca bkz. UNDP, Seçim Döngüleri Aracılığıyla Gençlerin Siyasi Katılımının
Güçlendirilmesi: Bir İyi Uygulama Rehberi (2013).
154. E/C.12/2001/10, para. 12.
155. Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme, Md. 1 (4); Kadına Yönelik
Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme, Md. 4 (1); Engelli Kişilerin Haklarına
Dair Sözleşme, Md. 5 (4); ve CERD/C/64/CO/5, para. 17. Ayrıca bkz. Kamu işlerine katılma hakkının etkili bir şekilde
uygulanmasına ilişkin Devletlere yönelik Rehber, para. 31.
156. Gillot vd. - Fransa (CCPR/C/75/D/932/2000), para. 13.5.
157. Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Komitesi, Genel Yorum No. 25 (2004) ve Genel Yorum No.
23 (1997), para. 15.
158. Engelli Kişilerin Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 6 (2018), para. 28.
159. Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Komitesi, Genel Yorum No. 25 (2004), para. 22.
38