B. Gerçek Seçimler
84. Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesinin hazırlık çalışmaları belgeleri (travaux
préparatoires) sözleşmeyi hazırlayanların “gerçek seçimlerin” iki geniş unsurdan oluştuğunu düşündüklerine işaret etmektedir. Bu unsurlardan ilki usulle ilişkilidir ve seçimlerin dönemselliği, eşitliği ve evrenselliği ile oy pusulalarının gizliliğinin garanti edilmesini içermektedir.165 İkinci unsur sonuçlara odaklanmaktadır ve gerçek seçimleri halkın
iradesini166 yansıtan ve özgür bir şekilde ifade edilmesini sağlayan, seçmenlerin belirli
bir asgari düzeyde siyasi etkiye sahip olduğu seçimler olarak tanımlamaktadır.167 İnsan
Hakları Komitesi’nin ifadesiyle, “gerçek seçimlerin sonuçlarına saygı gösterilmeli ve uygulanmalıdır”.168
1. Dönemsellik ve seçim zaman dilimi
a. Dönemsellik
85. Seçimlerin düzenli aralıklar yapılması gerekliliği İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
(Md. 21 (3)) ve Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi (Md. 25 (b)) tarafından
açık bir şekilde belirtilmektedir. Bu belgeler tarafından özel bir dönem takvimi belirlenmemiş olmakla beraber, İnsan Hakları Komitesi “seçimlerin gereğinden uzun olmayan
ve hükümetlerin yetkisinin, meşruiyetlerinin temeli olan seçmenlerin iradesinin özgür
ifadesine dayalı olmaya devam etmesini sağlayacak aralıklarla yapılmasını gerektiğini”169 belirtmiştir.
86. Bu hükmün önemi hafife alınmamalıdır. Tek seferlik seçimler (örn. bir ülke bağımsızlığını kazandığında veya otoriter bir rejimden geçiş yaptığında) uluslararası insan hakları
bakımından yeterli olmayacaktır. Daha ziyade, bu hüküm halkın iradesine daima hesap
verebilir, süreğen bir demokratik düzenin gerekli olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
b. Seçimlerin ertelenmesi
87. Zamanı belirlenmiş seçimler çeşitli nedenlerle ertelenebilir. Seçimlerin ertelenmesine
kamusal bir acil durum gerektirdiğinde izin verilebilir, ancak bu sadece durum zorunlu
165. Örneğin bkz., A/C.3/SR.1096 ve A/C.3/SR.1097.
166. Bkz. A/C.3/SR.1096.
167. William A.Schabas, Nowak’ın CCPR Yorumu, BM Kişisel ve Siyası Haklar Uluslararası Sözleşmesi, 3. Baskı
(Kehl, Engel Verlag, 2019), s. 710
168. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 19.
169. A.g.y., para. 9.
42