Çocuk Hakları Sözleşmesi303 15. Madde 1. Taraf Devletler, çocuğun dernek kurma ve barış içinde toplanma özgürlüklerine ilişkin haklarını kabul ederler. 2. Bu hakların kullanılması, ancak yasayla zorunlu kılınan ve demokratik bir toplumda gerekli olan ulusal güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni yararına ya da kamu sağlığı ve ahlakın ya da başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla yapılan sınırlamalardan başkalarıyla kısıtlanamaz. Gelişme Hakkına İlişkin Bildiri 1. Madde 1. Gelişme hakkı, her insanın ve bütün halkların, bütün insan haklarının ve temel özgürlüklerin tam olarak gerçekleşeceği bir ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasi gelişmeye katılma, katkıda bulunma ve bundan yararlanma hakkına sahip olması nedeniyle vazgeçilmez bir insan hakkıdır. ... 2. Madde 1. Birey, gelişmenin temel öznesidir ve gelişme hakkına faal olarak katılmalı ve bu haktan yararlanmalıdır. 2. Her insanın gelişme konusunda, insan haklarına ve temel özgürlüklere tam olarak saygı gösterilmesi gereği ile birlikte, bireyin serbestçe ve bütünüyle gelişmesini sağlayan topluluğa karşı ödevlerini de dikkate alan bireysel ve kolektif bir sorumluluğu vardır ve bu nedenle bireyler gelişme için uygun bir siyasi, sosyal ve ekonomik düzenin sağlanmasına ve korunmasına çalışırlar. 3. Devletlerin, nüfusun tamamının ve bütün bireylerin faal, serbest ve anlamlı bir şekilde gelişmeye katılmaları ve bundan kaynaklanan menfaatlerin adil bir biçimde dağıtılması esasına dayanan ve nüfusun tamamının ve bütün bireylerin refahını sürekli olarak geliştirmeyi amaçlayan uygun ulusal gelişme politikalarını formüle etme yetkisi ve görevi vardır. 303. Bu yayının tümünde Çocuk Hakları Sözleşmesi hükümleri için UNICEF’in çevirisi kullanılmıştır: https://www. unicef.org/turkey/%C3%A7ocuk-haklar%C4%B1na-dair-s%C3%B6zle%C5%9Fme 65