Sözleşme içtihadı hakkında rehber – Kitlesel protestolar
polis görevlisinin olay yerinde olmasını ve bunların da sözlü saldırıların başlaması ile gerilimin fiziksel
şiddete dönüşmesi söz konusu olduğunda kendilerini uzak tutmalarını dikkate almıştır. Bunun dışında,
saldırgan karşı göstericilere odaklanarak barışçıl gösterinin devamına izin verilmesi yerine, gecikmiş polis
müdahalesi bazı başvurucuların toplantı yerini tahliyesine ve gözaltına alınmalarına yönlendirilmiştir.
Mahkeme, yerel yetkililerin yürüyüş sırasında başvurucuları tek tek kişilerin saldırılarından yeterli düzeyde
koruyamadığı sonucuna varmıştır.
85. Benzer biçimde, Promo Lex ve Diğerleri / Moldova (2015) davasında, başvurucular gösteri sırasında
birden fazla kişinin saldırısına uğramıştır. Polis saldırıdan ancak bir buçuk saat sonra ortaya çıkmış ve
halihazırda hareketsiz hale getirilmiş olan saldırganları gözaltına almıştır. Mahkeme, yetkililerin
başvurucuları saldırıdan korumak için uygun tedbirleri almadığı değerlendirmesini yapmıştır.
86. Son olarak, Mahkemenin siyasi, kültürel ya da başka türden herhangi bir etkinlik, toplantı ya da
buluşmanın sorunsuz gerçekleşmesini teminat altına almak için gösterilerin yapıldığı yerlerde ilk yardım
hizmetlerinin bulundurulması gibi önleyici güvenlik tedbirleri almanın önemini vurguladığına dikkat
edilmelidir (Oya Ataman / Türkiye, 2006).
2. Soruşturma yapma konusunda usul yükümlülükleri
87. Mahkeme, bireylerin Madde 11’deki hakları engelleyecek biçimde hareket etmeleri halinde ulusal
makamların söz konusu hakların hayata geçmesini etkileyen şiddet içerikli olayları soruşturma
yükümlülüğü bulunduğunu açıklamıştır (Ouranio Toxo ve Diğerleri / Yunanistan, 2005, § 43).
88. Promo Lex ve Diğerleri / Moldova (2015) davasında başvurucular maskeli kişilerce saldırıya uğramış ve
saldırının sivil giyimli polis memurları tarafından filme alındığını iddia etmiştir. Yetkililer bu kişilerin polis
memuru olduğunu reddetmiş olsa da saldırganların kimliklerini bulmak üzere herhangi bir çaba sarf
etmemiştir. Mahkeme buna ek olarak, nihayetinde altı saldırganın tamamının kimliği tespit edilmesine
rağmen, bunlardan dördünün herhangi bir belirgin neden olmaksızın hüküm giymediğini belirtmiştir.
Mahkeme ayrıca, her ne kadar saldırganlardan biri saldırı için para aldığını belirtse de yetkililerin saldırının
sponsorluğunu kimin yaptığını bulmaya dair çaba sarf ettiğini gösteren herhangi bir kanıtın bulunmadığını
belirtmiştir. Mahkeme, Devletin Sözleşmenin 11. Maddesi kapsamındaki yükümlülüklerine uymadığı
değerlendirmesini yapmıştır.
G. Ayrımcılık temelinde kısıtlamalar
89. Sözleşmede yer alan Madde 147 hak ve özgürlüklerden cinsiyet, ırk, renk, dil, din, siyasal veya diğer
kanaatler, ulusal veya toplumsal köken, ulusal bir azınlığa aidiyet, servet, doğum başta olmak üzere
herhangi bir duruma dayalı hiçbir ayrımcılık gözetilmeksizin yararlanılmasını teminat altına alır.
Ayrımcılıktan korunma protestolar bağlamında da dikkate alınmalıdır.
90. Örneğin, Bączkowski ve Diğerleri / Polonya (2007) davasında, başvuruculara kendileri için önemli bir
yıldönümünü anmak için Varşova’da eşcinseller dahil çeşitli azınlıklara karşı ayrımcılığa dikkat çekmeyi
amaçlayan bir toplantı düzenlemeleri için izin verilmemiştir. Başvuruculara izin verilmediğini belirten karar
metninde ayrımcılığa işaret eden herhangi bir şey olmasa da aynı dönemde belediye başkanı eşcinselliğe
karşı güçlü kişisel görüşlerini halka açıklamıştır. Mahkeme, “[belediye başkanının] görüşlerinin mevcut
davadaki karar alma sürecini etkileyebileceği ve bunun sonucunda başvurucuların toplanma özgürlüğü
7
Bkz. Guide on Article 14 of the European Convention of Human Rights and on Article 1 of Protocol No 12 to the
Convention- Prohibition of discrimination.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
17/43