Sözleşme içtihadı hakkında rehber – Kitlesel protestolar
hakkına ayrımcı bir biçimde tecavüz edebileceği makul olarak tahmin edilebilir” görüşündedir. Mahkeme,
11. Madde ile bağlantılı olarak 14. Maddenin ihlal edildiğini tespit etmiştir.
91. Identoba ve Diğerleri / Gürcistan (2015) kararında, Mahkeme, Devletin göstericileri homofobik
şiddetten koruma ve etkili bir soruşturma yürütme konusunda başarısız olduğunu tespit etmiş ve 11.
Madde ile bağlantılı olarak 14. Maddenin ihlal edildiğini tespit etmiştir.
II.
İfade özgürlüğü (Madde 10)
Sözleşmenin 10. Maddesi
“1. Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi
olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğü ve haber ve görüş alma ve de
verme özgürlüğünü de kapsar. Bu madde, Devletlerin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini
bir izin rejimine tabi tutmalarına engel değildir.
2. Görev ve sorumluluklar da yükleyen bu özgürlüklerin kullanılması, yasayla öngörülen ve
demokratik bir toplumda ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin
korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın ve ahlakın,
başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin yayılmasının önlenmesi veya yargı
erkinin yetki ve tarafsızlığının güvence altına alınması için gerekli olan bazı formaliteler,
koşullar, sınırlamalar veya yaptırımlara tabi tutulabilir.”
A. Uygulanabilirlik
92. Genel olarak, belli bir hareket ya da eylemin 10. Madde kapsamına girip girmediğine karar verirken
Mahkeme, söz konusu hareket ya da eylemin doğasını, özellikle de nesnel bir açıdan neyi ifade ettiğini ve
söz konusu eylemi ya da hareketi gerçekleştiren kişinin amaç ya da niyetini inceler (Murat Vural / Türkiye,
2014, § 54). Bu açıdan, 10. Madde yalnızca yaygın olarak benimsenen bilgi ve görüşleri değil, aynı zamanda
pek çok kişinin saldırgan olarak değerlendirebileceği azınlıktaki bakış açılarını ve görüşleri de kapsar (Bédat
/ İsviçre [BD], 2016, § 48).
93. Protestolar, 10. Madde kapsamında görüşlerin ifade edilmesi anlamına gelir. Steel ve Diğerleri / Birleşik
Krallık (1998) davasında, her ne kadar protestolar başvurucuların onay vermediği şekilde bazı etkinliklerin
fiziksel olarak engellenmesine dönüşmüş olsa da Mahkeme, bunların 10. Madde kapsamında görüşlerin
ifade edilmesi olduğu değerlendirmesinde bulunmuştur.
94. Sinkova / Ukrayna (2018) davasında, başvurucu sanatsal bir performans olarak değerlendirdiği (bir anıt
üzerinde yumurta pişirme) eylemi gerçekleştirmiş, bu eylemi filme çektirmiş, tutumunu açıklayan bir bildiri
hazırlamış ve videoyu bu bildiri ile birlikte internet üzerinden yayımlamıştır. Mahkeme başvurucunun
eyleminin belirli Devlet politikalarına karşı bir protesto olduğunu ve Sözleşmenin 10. Maddesi kapsamına
girdiğini değerlendirmiştir.
95. 10. Madde sadece bilginin içeriği için değil aynı zamanda iletim ya da alım yolları için de geçerlidir. Bu
yollar üzerine getirilen her türlü kısıtlama zorunlu olarak bilgi alma ve verme hakkına müdahale
anlamındadır (Autronic A.G. / İsviçre, 1990, § 47; Ahmet Yıldırım / Türkiye, 2012, § 50).
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
18/43