ULUSLARARASI ENGELLİ HAKLARI KONFERANSI - ENGELLİLERİN ADALETE ERİŞİMİ
olarak, o dönemde boşanma konusunun kültürel olarak damgalayıcı olduğunu da düşünmekteydi.
Otuz yıl sonra koca –çocuklarıyla bu süre içerisinde hiçbir doğrudan temasta bulunmamasına rağmen– ayrı yaşadığı eşinin demanslı
olduğunu ve kızına eşinin üzerinde bir temsil yetkisi (kişiyi kapasite sahibi olduğu zamanda, kapasite sahibi olmayacağı zamana hazırlanmak
için verilen bir tür vesayet sistemi) verildiğini öğrenmişti. Koca, otuz yıl
önce terk ettiği, aradan geçen süre içerisinde hiçbir mali katkıda bulunmadığı evde pay sahibi olmak için geri dönmüştü.
Alternatifleri değerlendirip koşulları idrak eden demanslı kadın ise,
yıllar önce yapması gerek şeyi yapmaya karar vermiş, dini değerlerini
bir kenara bırakarak kocasını boşamaya karar vermişti. Ne de olsa, artık
devir değiştiği için, boşanma toplumsal olarak daha kabul gören bir hadise haline gelmişti.
Ancak Birleşik Krallık yerleşik hukuk sisteminde karşılaştığı, temsil
yetkisinin kendisini boşanma davası açmaktan alıkoyduğu ve bu kişiyle evli kalması gerektiğiydi. Buradaki soru ise, bu temsil yetkisinin ne
kadar kapasitesi olmayan ya da azalan kapasite sahibi kişiyi korumayı
amaçladığı ve bu amacı ne kadar yerine getirdiğiydi.
Sözün kısası, bu senaryoya (ve buna benzer birçoğuna) göre “aklı
başında” eşin, demanslı eşi boşaması, tam tersi durumdan daha kolaydır. Bu da, kapasite sahibi kişinin, kapasite sahibi olmayan kişiyle evli
kalıp kalmamayı istemeyi daha iyi muhakeme edebileceği ve demanslı
kişinin, antisosyal bir tavra sahip olduğu varsayımı ve ihtimali dikkate
alındığında, kapasite sahibi kişiye boşanma konusunda daha fazla haklı
sebep verebileceği gibi birçok ayrımcı önyargıya dayanmaktadır.
Birleşik Krallık’ta boşanabilmek için, demanslı kişinin karar verme
kapasitesine sahip olduğunun gösterilmesi gerekir; gösteremezse, bu
kararı kişinin adına kimse veremez (vesayet sistemini düzenleyen 2005
tarihli Temyiz Kudreti Yasası uyarınca, temsil yetkisi olsa bile, bu karar
kişinin adına verilemez), zira evlilik, medeni birliktelik, boşanma, evlat
edinme ve oy verme gibi kararlar kişiye özeldir.
Dolayısıyla, eğer temsil yetkisi vermiş bir demans hastanız varsa,
boşanma talebi hastalıktan önce mevcut olsa bile veya teşhisin koyulmasından sonra örneğin hastanın eşinin mal varlıklarına erişmek için
132