Ayrımcılık içermeyen ve fırsat eşitliğine dayanan bir çalışma yaşamı için her meslegin
gerektirdiği özelliklerin günümüz koşullarına uygun nesnel kriterlere bağlanması
gereklidir. Oysa mevzuatta “görevini devamlı yapmasına engel olabilecek vücut veya akıl
hastalığı veya vücut sakatlığı ile özürlü bulunmamak.” yada “Her türlü iklim şartlarına
dayanıklı olduğunu tam teşekküllü resmi hastane raporu ile belgelemek” gibi genel
ifadelere yer verilmektedir.
Türkiye’de bir çok meslekle ilgili kanunda bu genel ifadelere rastlamak olanaklıdır. Bu
genel yaklaşımlar uygulamada keyfiliğe ve ayrımcılığa yol açmaktadır.
Örneğin;
Dışişleri Meslek Memurluğu ile yasal düzenlemelerin hiçbirinde engellilik ile ilgili bir
düzenleme bulunmamasına rağmen MEB'nın okulweb.meb.gov.tr adlı internet sitesinde
mesleklerin tanıtıldığı bölümde bu meslek için;
" MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER
Diplomat (Dış İşleri Meslek Memuru) olmak isteyenlerin; - Üstün bir akademik
yetenek düzeyine sahip, - Söz ve yazıdaki ayrıntıyı, öz ifadeyi algılayabilen, Sosyal bilimlere ilgili ve bu alanda başarılı, - Başkalarını etkileyebilen,
düşüncelerini başkalarına söz ve yazı ile aktarabilen, - İnsanlarla iyi iletişim
kurabilen, - Yeniliklere açık, yaratıcı, coşkulu, - Sorumluluk duygusuna sahip, sır
saklayabilen, - Düzgün bir fiziki yapıya sahip ve bedensel özürü bulunmayan, İleri derecede İngilizce veya Fransızca ve Almanca bilen kimseler olmaları
gerekmektedir." 133
koşulları arandığı ifade edilmektedir.
MEB, Dışişleri Meslek Memurluğu ile ilgili olarak mevzuaatta yer almayan bir kriteri
meslek için gereken özellikler arasında saymaktadır.
Yine Dışişleri Bakanlığı web sitesinde Dışişleri Meslek Memurluğu ile ilgili olarak,
“Aday Meslek Memurluğu Sınavına Katılma Şartları Nelerdir ?
Dışişleri Bakanlığı meslek memuru olmak için, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun
48'inci maddesinde yer alan devlet memuru olma koşullarına ilaveten aşağıdaki şartlar
aranır:
…...
e) Her türlü iklim şartlarına dayanıklı olduğunu tam teşekküllü resmi hastane raporu ile
belgelemek (bu belge sınavı kazananlardan istenecektir.”134 şartlarına yer verilmiştir.
Günümüz koşullarında her türlü iklim koşullarına dayanıklılık nesnel bir kriter değildir.
Engelliler açısından istihdama erişimde yaşanan ayrımcılık yanında mesleğine uygun işte
çalışma, işinde yükselme, işyerinde makul düzenleme isteme, engeline uygun güvenli bir
ortamda çalışma konularında ihlaller yaşanmaktadır.
Raporlama döneminde tespit edilebilen vakalar;
"CHP’li İzmir Büyükşehir Belediyesi, biri engelli iki hanım memurunu asfalt şantiyesine
gönderdi. Belediyeye bağlı Eşrefpaşa Hastanesi’nde memur kadrosunda çalışan bu
kişiler, Bornova ilçesindeki Fen İşleri Daire Başkanlığı’na bağlı Belkahve Şantiyesi’ne
��
133
İfadenin altını biz çizdik,
okulweb.meb.gov.tr/42/01/246754/tm_meslekler.doc
134
http://www.mfa.gov.tr/meslek-memurlari.tr.mfa
(erişim 10.05.2012)
44