TÜRKIYE’DE AYRIMCILIK ALGISI
Ancak başörtülülere ve Müslümanlara yönelik ayrımcılığa dair farkındalığı yüksek olan grupla, özellikle kamuda yapılan siyasi ayrımcılığa dair
farkındalığı yüksek olan grubun, konu Kürtlere, Suriyeli mültecilere, LGBTİ+’lara geldiğinde ayrımcı dilde ortaklaşabildikleri görülmektedir.
Örneğin bütün Kürtlerin ve Halkların Demokratik Partisi (HDP) yönetici ve
üyelerinin “terörist” olarak yaftalanmasının büyük bir ayrımcılık örneği olduğunu söyleyen Ağrı kökenli bir katılımcının sözleri üzerine, yukarıda Sosyal
Hizmetler Kurumu’nda sadece başörtülülerin istihdam edilmesi üzerine yaşanan diyaloglarını andığımız milliyetçi-muhafazakar E.’nin ve CHP’ye yakınlık
duyan S.’nin söyledikleri oldukça manidar.
“E.: Doğruyu söylemek gerekirse ben HDP’lilere yapılan ayrımcılığı haklı buluyorum. Bebek katillerinin partisi sonuçta. (...)
S: Ben kendi adıma Kürtlerin terörist olarak yaftalanmasını yanlış buluyorum. Çünkü bence PKK Kürt değil Ermeni.”17
Sonuç olarak, ayrımcılığın yaygınlığı algısı söz konusu olduğunda üç pozisyonun olduğunu söyleyebiliriz:
1.Duygudaş Ayrımcılık Algısı: Ait olduğu kimlik grubu ve/veya dünya
görüşü nedeniyle azınlıkta/madun olan, ayrımcılığa uğrayan ama diğer
ayrımcılığa uğrayan gruplarla da duygudaş olabilen, bu nedenle de Türkiye’de ayrımcılığın çok yaygın olduğunu ifade eden grubun algı biçimidir.
2.Benmerkezci Ayrımcılık Algısı: Sadece ait olduğu kimlik grubuna yapılan ayrımcılığı ayırt edebilen, ait olduğu grup dışındaki kimlik gruplarına –bazen bizzat kendi ait olduğu grup tarafından- yapılan ayrımcılıklara
duyarsız kalan grubun algı biçimidir. Bu algı biçimine sahip olanlar haklı
ayrımcılık/haksız ayrımcılık ayrımı yapmakta ve Türkiye’de ayrımcılığın
kısmen yaygın olduğunu düşünmektedir.
3.İstisnai Ayrımcılık Algısı: Kendisi hâkim çoğunluk mensubu olan ve azınlık/madun kimlik gruplarına ayrımcılık yapıldığını düşünmeyen, inkâr edilemeyecek kadar somut olan vakaları ise istisnai kabul eden grubun algı biçimidir. Bu grup Türkiye’de ayrımcılığın az yaygın olduğunu kabul etmektedir.
Artık bu farklı algı biçimlerinin farklı alanlarda yaşanan ayrımcı pratikleri
nasıl değerlendirdiğine ve ayrımcılığın nedenlerine dair kavrayışlarına daha yakından bakabiliriz.
17 Bulgu Araştırma, 1 Ağustos 2018 tarihli 1. Odak Grup Toplantısı
18