Engellilere yönelik ayrımcılığı izleyen bağımsız ulusal bir mekanizma bulunmamaktadır. Engelli kişiler tarafından ayrımcılık iddiasıyla açılan az sayıda dava EYHGM tarafından izlenmemekte ve kayıt altına alınmamaktadır. Halen yürürlükte olan 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği İle Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 74/e ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nun 8/g maddesinde engellilere yönelik ayrımcı hükümler yer almaktadır. Adalet Bakanlığı tarafından engellilere yönelik ayrımcılık konusunda hâkim ve savcılara herhangi bir eğitim verilmemektedir. EYHGM’nin çoklu ayrımcılık riski taşıyan gruplara ilişkin herhangi bir politikası yoktur. Örneğin engelli Roman kız çocukları ya da LGBTİ+ engelliler konusunda yapılmış bir çalışma bulunmamaktadır. Diğer taraftan kamu kurumları tarafından ayrımcı uygulamalar yapılabilmektedir. Örneğin Diyanet İşleri Başkanlığı Müslüman engelli bireyleri dini ibadetlerini yerine getirebilmeleri için kamu bütçesinden aldığı paylarla Umre ’ye götürürken, farklı dini inançlara sahip engelli bireyler için benzer uygulamalar yapılmamaktadır. 2017 ve 2018 yıllarında okullara kayıtları yapılmayan otizmli öğrenciler bulunmaktadır. 2018 yılında Milli Eğitim Bakanı, otizmli öğrencilerin velileri ile görüşerek bu sorunu çözeceklerinin sözünü vermiştir. AİHM’in 2016 yılında verdiği Çam-Türkiye6 kararından sonra engelli üniversite öğrencisi E. Şahin de AİHM’e başvuruda bulunmuş, açılan davada ayrımcılık nedeniyle ihlal kararı verilmiştir. 7 Madde 5 için Öneriler: - - Ayrımcı hükümleri değiştirmek / iptal etmek için yerel mevzuat gözden geçirilmelidir. İmzalanan uluslararası sözleşmeler, anlaşmalar ve protokoller onaylanmalıdır (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 12 No'lu Protokolü). Hâkimler, savcılar ve kamu görevlileri, ayrımcı uygulamalarla ilgili kesişimsel bir bakış açısı kazandırılacak biçimde eğitilmeli ve bilinçlendirilmelidirler. Bu eğitimler takip etmeye, izlemeye elverişli ve açık göstergelere sahip olmalıdır. Sivil toplum üyelerinin ve engelli kişilerin katılımı ile bağımsız bir izleme mekanizması kurulmalıdır. TİHEK Kanun’u, engelli kişiler adına STÖ’ler tarafından yapılan başvuruları TİHEK’in alacağı şekilde değiştirilmelidir. 6 Çam v. Turkey, European Court of Human Rights, Judgment 23rd February 2016 (Application No: 51500/08). Enver Şahin v. Turkey, European Court of Human Rights, Judgment 30th January 2018 (Application No: 23065/12). 7 10