YARGI, DKAB KİTAPLARI VE MUAFİYET MEKANİZMASI - SÜREÇ GÖSTERGELERİ Çocuğun din veya inancını açıklamaya zorlanmama hakkı ihlal edilmektedir: Muafiyetle ilgili önemli diğer bir konu, din dersinden muaf olmak için din veya inancın açıklanmasının zorunlu olmaması kuralıdır. Mevcut uygulamada, muafiyet hakkından yararlanabilmek için eğitim öğretim yılı başında bir dilekçe ile birlikte öğrencinin nüfus kaydının fotokopisinin okul idaresine sunulması gerekmektedir. Nüfus kaydındaki din alanında Hristiyan veya Musevi yazılı olması şarttır. Bu durumda 2006 yılında yapılan mevzuat değişikliğiyle kimliklerde din hanesinin boş bırakılabilmesi imkânı bu öğrencilere tanınmayacaktır.148 Dolayısıyla öğrenci ya kimlikteki din hanesini boş bırakıp muafiyet imkanından yararlanamayacak ya da din hanesine dinini kaydettirecek ve günlük yaşamında kimliğini kullandığı alanlarda dinini açıklamak zorunda kalacaktır. Ayrıca nüfus kaydında din hanesinde İslam yazmaması, yaşamın farklı alanlarında olduğu gibi eğitim hakkı ve inanç özgürlüğü hakkının kullanımı sırasında ayrımcılık riski oluşturabilmektedir. Muafiyet başvuru sürecine çocuğun katılım hakkı tanınmamaktadır: Mevcut uygulamada muafiyet başvuru süreci çocuğun katılımına olanak tanımıyor. Muafiyet başvurusu sırasında çocuğun nüfus kaydındaki din kaydı belgelense de çocuğun muafiyet hakkıyla ilgili bilgilendirilmesi, başvuru yollarının çocuğun kullanabileceği şekilde oluşturulması, ebeveynler ve çocuk arasında fikir birliği olmayan durumların nasıl ele alanacağı konularının insan hakları standartlarıyla uyumlu bir şekilde düzenlenmesi gerekiyor. Çocuğun muafiyet hakkını kullanmasını istemesi durumunda yetkililere ve ebeveynlerine düşen onun bu hakkı kullanması için koşulları oluşurmaktır. Karnede “muaf” ibaresi ayrımcılık riski oluşturmaktadır: DKAB derslerinden muaf olan öğrencilerin karnelerinde DKAB dersi karşısında yazılan “muaf” ibaresi öğrencinin damgalanmasına yol açabilmektedir ve AİHM içtihadı dikkate alındığında AİHS ile uyumlu bir uygulama sayılamaz. Muafiyet hakkını kullanan öğrencilerin okul ortamında ayrımcılığa uğrama riski bulunmaktadır: DKAB dersinden muaf olan öğrencilerin bu ders sırasında nerede bulunacağı ve ne yapacağı meselesi de değerlendirilmelidir. Bu konuda ilgili öngörülebilir ve açık bir yönerge bulunmamakta ve pek çok okulda farklı uygulamaların bulunduğu anlaşılmaktadır. DKAB dersinden muaf olan öğrencilere ilişkin bir genelge veya kılavuz olup olmadığına dair MEB’e yapılan bir bilgi edinme başvurusuna Din Öğretimi Genel Müdürlüğü tarafından verilen cevapta “AİHL’lerle [Anadolu İmam Hatip Lisesi] ilgili muafiyet talebi olmaması nedeniyle konu ile ilgili genelge çıkarma yetkisi dairemize ait değildir.” cevabı alınmıştır. Muafiyet hakkının kullanılmış olması öğrenciyi dezavantajlı duruma düşürebilmektedir: Liseye geçiş sınavlarında yıllar içinde sistem değişse de DKAB dersinden muaf olan öğrenciler, eşit olmayan değerlendirmeye tabi olmaya devam ediyor. Güncel Liseye Geçiş Sınavı’nın (LGS) 2019 Kılavuzu’na göre, muaf öğrencilerin din puanı, öğrencinin diğer testlerde elde ettiği ağırlıklı standart puanı toplamının en yüksek sonuca oranı ile din kültürü sınavından alınabilecek en yüksek puanın çarpılması ile elde ediliyor. 30 Ocak 2019 tarihinde Halkların Demokratik Partisi (HDP) Mardin Milletvekili Tuma Çelik’in 148 Yıldırım, M., Adalet ve Eşitliğin Peşinde – Türkiye’de İnanç Özgürlüğü Hakkını İzleme Raporu Ocak 2016 – Mart 2019, İnanç Özgürlüğü Girişimi Norveç Helsinki Komitesi, 2019, s. 11. 53