BİR İNSAN HAKLARI KORUMA MEKANİZMASI OLARAK ULUSAL EŞİTLİK KURUMLARI: KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU VE TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU ÖRNEĞİ - Eşitlik kurumu yerel destek programlarına, yerel ve bölgesel bürolara sahip mi? (ECRI GPT2, para. 40(b)) - Eşitlik kurumu, ayrımcılık ve hoşgörüsüzlüğe maruz kalan gruplarla kilit önemdeki zamanlarda bir arada oluyor mu ve bu gruplarla süreklilik içeren bir ilişki kuruyor mu? (ECRI GPT2, para. 40(c)) - Eşitlik kurumu, ayrımcılığa ve hoşgörüsüzlüğe maruz kalan kişilerin eşitlik kurumu ile gizlilik esasına göre, kendilerini yeterli hissettikleri bir dilde, yüz yüze iletişime geçebilmelerine ve sözlü, çevrim içi veya yazılı olarak asgari kabul edilebilirlik koşullarına tabi olarak şikâyette bulunabilmelerine olanak sağlıyor mu? (ECRI GPT2, para. 40(d)) - Gizlilik esası, tanıklar ve ihbarda bulunanlar için de uygulanıyor mu? (Avrupa Komisyonu Tavsiye Kararı, para. 1.2.3(3)) - Eşitlik kurumunun kullandığı mekanlar, sunduğu hizmetler ve uygulamaları engelliliğin tüm biçimleri dikkate alınarak uyumlaştırılmış durumda mı? (ECRI GPT2, para. 40(e)) - Eşitlik kurumu, özellikle haklar ve başvuru yollarına ilişkin yayınlarını kolayca okunabilir bir şekilde kaleme alıyor mu ve ülkede yaygın bir şekilde konuşulan tüm dillere tercüme ediliyor mu? (ECRI GPT2, para. 40(f)) - Eşitlik kurumunun faaliyetleri ve sunduğu hizmetler, şikâyetçi ve aleyhinde şikâyette bulunulan kişiler açısından ücretsiz mi? (ECRI GPT2, para. 40(g)) - Eşitlik kurumuna ait düzenlemeler, erişilebilir ve anlaşılabilir bir şekilde yaygınlaştırılıyor mu? (ECRI GPT2, para. 40(h)) - Eşitlik kurumu ile aynı konuda yetkili olan diğer kurumlar arasında düzenli ve etkili bir eşgüdüm sağlanıyor mu? (Avrupa Komisyonu Tavsiye Kararı, para. 1.3(1)) - Eşitlik kurumu kendi önceliklerini kendisi belirleyebiliyor mu ve görevlerinin bazılarının yerine getirilmesini engelleyecek biçimde, belirli görevlere orantısız bir biçimde daha fazla eğiliyor mu? (Avrupa Komisyonu Tavsiye Kararı, para. 1.3(1)). D- Yargısal-Benzeri Yetkiler Paris İlkeleri’nde dördüncü bölüm olan “Yargısal-Benzeri Yetkilerle Donatılmış Komisyonların Statüsüne İlişkin Ek İlkeler” başlıklı bölümde, kurumların yargısal-benzeri işlevler “seçmeli” olarak öngörülmüştür. Ulusal kurumlara şikâyetleri inceleme ve karara bağlama yetkisi verilmesi mümkündür. Kurum önüne vakalar; bireyler, bireylerin temsilcileri, üçüncü kişiler, sivil toplum örgütleri, sendikalar veya mağdurları temsil eden herhangi bir örgütlenme tarafından getirilebilmektedir. Bu kapsamda, Paris İlkeleri ile ECRI GPT2 ve Avrupa Komisyonu Tavsiye Kararı dikkate alınarak şu göstergeleri oluşturmak mümkündür: - Eşitlik kurumu önüne gelen şikâyetleri, gerekli olduğu durumlarda gizlilik temelinde, arabuluculuk yoluyla dostane çözüme ulaştırma veya mevzuatta belirtildiği şekilde bağlayıcı kararlar alarak sonuçlandırabiliyor mu? (Paris İlkeleri) - Eşitlik kurumu, şikâyet sahibini haklarına ve özellikle başvurabileceği başvuru yollarına ilişkin olarak bilgilendiriyor mu ve bu yollara erişimine destek oluyor mu? (Paris İlkeleri) - Eşitlik kurumu şikâyetleri mevzuatta belirtildiği şekilde yetkili bir başka kuruma 15