49 Kartopu Örneklem Yöntemi Kiminle görüşme yapılacağına karar vermenin yollarından biri kartopu örneklem yöntemidir. Bu teknikte küçük bir grupla görüşme yapmaya başlanır (küçük bir kartopu). Daha sonra görüşme yapılan kişi sayısı görüşme yapılan kişilerden yeni isimler önermelerini isteyerek artırılır (bir kartopunu yerde yuvarladığınızda daha çok kar toplar ve büyür). İlk başta, her izleme sahasında farklı engelleri olan küçük bir grup (5 veya 6 kişi) ile görüşme yapılır. Her görüşmenin sonunda izlemciler görüşme yapılabilecek başka kimsenin olup olmadığını sorarlar. İzlemciler bu kişinin adını, bilgilerini ve irtibat bilgilerini Kişisel Bilgi formuna kaydederler ve saha koordinatörüne verirler. Bir sonraki turda görüşme yapılacak kişiler tüm izlemcilerden gelen bu öneriler doğrultusunda seçilir. Kartopu örneklem yöntemi genellikle marjinalleştirilmiş veya ana akım toplumdan dışlanmış gruplara ulaşmak için kullanılır. Görüşme yapılan kişilerden oluşan örneklemi, engeli olup da engelli örgütleriyle hali hazırda iletişimde olan kişilerle sınırlı tutmayarak genişletir. Kartopu genişledikçe farklı gelir, etnik köken, dini inanç ve engeli olan insanları kapsar. Bu sayede araştırmada engelli nüfusunun bütün çeşitliliğini yansıtma ihtimali artar. KARTOPU ÖRNEKLEM Saha koordinatörü engelli örgütlerinin belirlediği 5 potansiyel kişiyle temasa geçer. 1 6 2 7 8 3 9 10 4 11 12 5 13 14 15 } } } } } 1. kişinin önerdikleri 2 kişinin önerdikleri 3. kişinin önerdikleri 4. kişinin önerdikleri 5. kişinin önerdikleri Örneklemin dengeli olduğundan nasıl emin olabilirsiniz? Örneklemin çeşitliliğini sağlamanın yollarından biri izleme sahalarını çeşitli yerlerden seçmektir. Daha sonra her bir izleme sahasında çeşitliliği ölçen ilgili özellikler dikkate alınır. Bu farklı çeşitlilik özelliklerinin temsilinde denge gözetme sürecine ‘örneklemde denge gözetilmesi’ denir. Örneklemi dengelemenin yolları: (i) Her bir izleme sahasında örneklemin çeşitliliğini sağlamak için kullanılacak özellikleri belirleyin. DRPI projelerinde her bir izleme sahasındaki örneklemin çeşitliliğini sağlamak için kullanılan özellikler şunlardır: engellilik çeşidi, cinsiyet ve yaş grubu (sadece 18 yaş ve üstü) ve sosyoekonomik statü (saha koordinatörü ve proje koordinatörü sosyoekonomik statüyü hangi faktörlerin en iyi belirlediğine birlikte karar verirler – yaşanan evin nitelikleri, gelir düzeyi veya eğitim örnek faktörler olabilir).