75
İzleme raporları hükümet yetkililerine gönderilebilir; insan haklarıyla ilgili belli konuların siyasetin gündemine girmesini sağlayacak, çözümlerin tartışılacağı toplantılar düzenlenebilir. Bu sürece “lobi çalışması” veya “hak savunuculuğu” adı verilir.
Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme Madde 33’ün birinci fıkrasına göre her bir taraf devlet, engellilerin haklarıyla ilgili konulardan sorumlu olmak üzere
devletin idaresinde bir veya daha fazla merkezi (örneğin belli bir şube veya daire olabilir)
görevlendirmek durumundadır. Engelli örgütleri hükümetleri ve idareleri değişiklik yapmaya ikna etmek istiyorlarsa işe bu şubelerde veya dairelerde çalışan kişilerle görüşerek
başlayabilirler.
Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme Madde 33’ün üçüncü fıkrasına göre “engelliler ve onları temsil eden örgütler, izleme sürecinde yer alacaklardır”. Buna
göre, engelli örgütleri, engellilerin haklarını etkileyen konular tartışılırken o tartışmaya
katılmayı talep edebilirler.
2. Dava Açmak
İzleme süreci dikkatli bir şekilde yürütüldüğünde, idarenin veya şahısların bir veya daha fazla
engellinin haklarını ihlal ettiği durumlar açığa çıkarılabilir. Bazen, böyle ihlaller karşısında
dava açmak, sorumluların cezalandırılmasını sağlamak ve tazminat almak mümkün olabilir.
Her ülkede insan hakları ihlallerine ilişkin şikayetlerin yapılabileceği kurumlar farklıdır.
Hangi kuruma başvurulacağı o ülkenin hukuki ve siyasi sistemine göre değişir. Bu kurumlara örnek olarak aşağıdakiler verilebilir:
• Hukuk mahkemeleri
• Ulusal insan hakları kurumları, ulusal engelli hakları kurumları veya engelli haklarının
ihlallerine ilişkin şikayetleri dinleme yetkisine sahip başka bağımsız ulusal organlar (Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme Madde 33’ün ikinci fıkrasına
göre idareler “Sözleşmenin uygulanmasını sağlamak, korumak ve izlemek için bir veya
daha fazla bağımsız mekanizmayı içeren bir çerçeve” geliştirmek durumundadırlar).
• Hayatın belli alanlarındaki insan hakları ihlalleri hakkında karar verme yetkisine sahip
diğer idari mahkemeler (örneğin, istihdam ve işyeri hakkında karar veren bir mahkeme).
3. Toplumu eğiterek ve eylem yaparak farkındalığı arttırma
İzleme sürecinde elde edilen bilgiler, devam eden insan hakları ihlalleri hakkında farkındalığı arttırmak, engelliler hakkında yayılan yanlış bilgilere ve engellilere karşı takınılan
olumsuz tutumlara son vermek ve gelecekteki ihlalleri önlemek maksadıyla kamuoyunun
desteğini almak için de kullanılabilir. Engellilerin karşılaştığı pek çok hak ihlali toplumdaki olumsuz tutumlardan kaynaklanmaktadır. Aşağıda sıralananlar toplumu eğitmeye
yönelik girişimlere ve eylemlere örnek olabilir:
• Kamuoyu tartışmaları ve bilgilendirme toplantıları
• Yönetime ve değişiklik yapabilecek diğer yetkililere mektup yazma kampanyaları
• Sokak gösterileri ve protestolar
• Web sitelerine, ticari e-posta yönetim servislerine, bloglara ve sosyal ağlara verilecek
ilanlar
• Haber medyasına gönderilecek mektuplar, basın açıklamaları