94 Sivil Toplum Örgütleri İçin Engelli Hakları İzleme Rehberi 2 Seçim ve Kontrol Bu geniş bir başlık ancak bağımsız yaşam ve toplumsal yaşama katılım konusunda çok önemli alanları kapsıyor. Madde 19 (bağımsız yaşama ve toplumsal yaşamda içerilme) önemli ama aynı zamanda Madde 29 (siyasi ve kamusal hayata katılım) da önemli: Sözleşmenin ilgili olduğunu düşündüğümüz anahtar ilkeleri şunlardır: • toplum içinde yaşama konusunda eşit haklara sahip olma • nerede yaşayacağını seçme fırsatına sahip olma • kişisel asistanlık dahil olmak üzere bir hizmet ölçeğine erişebilme • oy verme ve kamusal karar alma süreçlerine katılım hakkı • fikir alışverişi ve müdahil olma Her bir vakada aşağıdaki boyutlar da ilişkilidir. • Eğitimle ilgili eşitsizliklerde toplumsal cinsiyet de önemli olabilir. • Farklı engel durumlarına sahip bireyler arasında farklılıklar olabilir. • Yaş ve kuşakla ilgili farklılıklar önemlidir. Tartışma ve istişare sırasında aşağıdaki unsurlar önerilmiştir: 2.1 Niteliksel göstergeler • Devlet BMEHS’yi 19. madde konusunda çekince belirtmeden onaylamıştır. • Devlet BMEHS’yi 14. madde konusunda çekince belirtmeden onaylamıştır. • Devlet BMEHS’yi 29. madde konusunda çekince belirtmeden onaylamıştır. • Devlet BMEHS’yi 4(3). madde konusunda çekince belirtmeden onaylamıştır. • Tüm engelli bireyler için yatılı bir kurumda yaşamak yerine toplum içerisinde yaşamaya ilişkin yasal hak mevcuttur. • Tüm engelli bireyler için tercih ettikleri yerde ihtiyaç duydukları desteği alma hakkı mevcuttur. • Engelli bireylere hizmet sunan tüm birim ve programları izleyen bağımsız bir izleme sistemi mevcuttur (Madde 16) • Tüm engelli bireylerin özel evlerinin (kiralanmış ya da sahip olunan) uyarlanması ve erişilebilirliği konusunda mali ve/veya pratik destekler mevcuttur. • Evde gündelik hayatı kolaylaştırmaya yönelik destekleyici teknolojilere erişim konusunda tüm engelli bireylerin mali ve/veya pratik desteklere erişimi vardır. • Doğrudan sağlanan hizmetlere alternatif olarak gündelik hayat ve toplumsal yaşama katılım konusunda tüm engelli bireylerin kullanıcı-kontrolünde kişisel asistanlığa erişebilmeleri için mali ve/veya pratik asistanlık olanakları mevcuttur. • Doğrudan sağlanan hizmetlere alternatif olarak, tüm engelli bireyler için bağımsız yaşamı destekleyen kullanıcı-kontrolünde kişisel bütçeler ya da doğrudan ödemeler mevcuttur. • Tüm engelli bireylerin diğerleriyle eşit bir biçimde seçimlerde oy kullanma ve memuriyet hakkı mevcuttur. • Oy kullanma süreçleri makul uyumlulaştırmaya tabidir (asistanlık sağlama ve en-