Sivil Toplum Örgütleri İçin Irk veya Etnik Kökene Dayalı Ayrımcılığın İzlenmesi Rehberi
Kimlerin Ayrımcı Muameleleri İzlenecek
İnsan haklarının ortaya çıkışındaki esas amaç, birey ile devlet arasındaki ilişkiye dair kurallar oluşturmak ve bireyin karşısında devletin iktidarını sınırlandırmak olarak kabul edilmiştir. Günümüzde bu bakış açısının ötesine geçilerek,
devletlerin yalnızca insan hakları ihlallerinden kaçınma yükümlülüğü değil;
aynı zamanda bireyleri, diğer bireylerin ihlallerinden koruma
görevi de söz konusu hale gelmiştir. Günümüzde sadece
devletin değil, bireylerin veya grupların da yaygın insan
hakları ihlallerine yol açtığı kabul edilmektedir. Ayrımcılık
İzlemenin hangi hak/hakyasağı da aynı şekilde, artık sadece devlet kaynaklı değil,
lar üzerinden yapılacağına
bireyler arasında da gerçekleşebilir bir kavram olarak kabul
ilişkin alınan karar, kimlerin ayrımcı muameleleriedilmektedir. İnsan haklar sözleşmeleri bu alanda devletler
nin izleneceği konusunda
açısından birçok yükümlülük getirmektedir. Devletin, örbelirleyici nitelik taşıyabineğin eğitim alanında, eğitimcilerin öğrencilere ayrımcılık
lir. Örneğin sağlık hakkıyapmamasının yanında; öğrencilerin birbirlerine yönelik
na erişimde ayrımcılığın
izlenmesine karar verilmiş
ayrımcı muamelelerini engelleme, ayrımcılık yasağını müfise sağlık hizmetinden
redatın bir parçası haline getirerek bu konuda bilinç artırıcı
sorumlu olan bakanlık ve
çalışmalar yürütme yükümlülüğü söz konusudur.
diğer ilgili kamu idareleri
ve uygulayıcıların da izlenmesi gerekecektir.
Irk veya etnik köken temelinde ayrımcılığın izlenmesinde,
hem devlet-birey hem de bireyler arasında ortaya çıkan ayrımcı muamelelere odaklanabilir.
3
İzleme Göstergelerinin Belirlenmesi *
Hak sahibi kişilerin haklarından ne kadar yararlanabildiklerini ölçmek ve
bu konuda sorumluluk sahibi olan kurum ve kişilerin kaydettikleri aşamaları belirlemek için gösterge kullanımı gereklidir. Bu göstergeleri
belirlerken yapılandırılmış bir yöntem kullanmak ve tutarlı
tanımlar kullanmak önemlidir. Bunun için de kullanılacak
göstergelerin kavramsal çerçevesi oluşturulmalıdır. Vasıflı
Gösterge; bir hakkın mevcut durumunu,
nerede
bir kavramsal yapı, imkânlar, politika araçları ve istenilen
olduğunu, hangi yöne desonuçlar arasında bir bağ kurabilmelidir. Eğer yalnızca bir
ğiştiğini ve hedeften ne
hakkın kullanılmasının durum incelemesi yapılır ve istenikadar uzakta olduğunu
len standartlara neden ulaşılamadığı hakkında bir araştırma
gösteren bir araçtır.
yapılmazsa, edinilen bilgiler durumun iyileştirilmesi için
yol gösterici olamazlar.
3 United Nations Human Rights Office of the High Commissioners. Human Rights Indicators: A Guide
to Measurement and Implementation. HR/PUB/12/5. New York and Geneva, 2012. Raporundan alınıp
Türkçe’ye çevrilmiştir.
* Bu bölümden Veri Toplama ilkeleri sonuna kadar olan bölümler rehbere Eşit Haklar İçin izleme Derneği tarafından eklenmiştir.
12
Untitled-1.indd 12
27.01.2016 21:43