• Emniyet güçlerinin durdurma, arama, sorgulama gibi kayıt dışı hareketleri
• Soruşturma esnasında ırksal profilleme
• Yakalama ve gözaltı esnasında kötü muamele
• Suçlama, karar ve hüküm esnasında ayrımcılık
• Bir etnik, din, engellilik gibi ortak özelliği olan grup üyelerinin popülasyona oranının, adalet sisteminin farklı evrelerinde varlıklarına oranının
karşılaştırılmasıyla olası aşkın temsil örnekleri ortaya çıkarılabilir.
Bu yöntemlerin bir arada kullanılması nedensellik kanıtlamasına yardımcı olabileceği gibi bilgi doğrulama konusunda da büyük önem taşır. Medya taraması, hassas grup anketi gibi yöntemlerle edinilen bilgilerin daha fazla sorgulanması veya diğer verilerle karşılaştırılıp doğrulanarak analize katılması, bilgileri
olası veri hatalarından korur ve projenin güvenilirliğini sağlar.
Kişisel Verileri Toplama Prensipleri
Avrupa Birliği Prensipleri
8
• Kişisel verinin tamamen korunması: Veri toplarken kişisel verilerin korunması
için gerekli adımlar atılması gerekmektedir. Verilerin toplanması, kaydedilmesi
ve saklanması esnasında kullanılan yazılım ve veriye erişimi olan kişiler dâhil
her türlü gizlilik esaslarına önem verilmelidir.
• Bilgi alınan kişinin verinin nasıl kullanılacağı hakkında bilgilendirilerek onayının alınması: Veri toplanan kişilere, toplanan verinin nerelerde ve ne amaçla
kullanılacağı açıkça belirtilmeli ve bu konuda kişiden verilerinin kullanılması
hakkında izin alınmalıdır. Bunun ardından kişiden toplanan veri, yalnızca kişinin
izin verdiği çerçevede kullanılmalıdır.
• Kişisel veri toplamasının kamu yararı adına yapılması: Toplanacak verinin kötüye kullanılmaması için verinin, risk grubunun ayrımcılıktan korunması ve hak
erişimlerinin iyileştirilmesi amacıyla toplanması gerekmektedir. Bu amacın dışına çıkacak bilgilerin toplanmaması ve toplanan verinin amaçlandığı kapsamda
kullanılması önemlidir.
• Toplumun bilgilendirmesi: Veri toplanan toplulukları ve genel toplumu, verinin
ne amaçla toplandığı ve olası kullanımları hakkında bilgilendirmek önemlidir.
Aynı zamanda verinin nasıl toplandığı, kişisel bilgilerin korunması hakkında atılacak adımlar, verinin toplanmasının yararları ve hedeflere ulaşmada kaydedilen ilerleme saydamlaştırılmalıdır.
• Anonim veri toplanması: Verinin anonim olması, kişisel bilgilerin gizli tutulması açısından önemlidir. Özellikle veri havuzu küçükse, toplanan verilerden
kişilerin kimliğine ulaşılabilir. Bu nedenle verilerin kümelenmesi, isim gibi kişisel
verilerin kodlarla temsil edilmesi ve istatistiksel veriye dönüştürülerek paylaşılması gerekir.
• Topluluklara danışılması: Herhangi bir özellik üzerine kategori oluşturulurken (ırk,
etnik, din vb.) ilgili kişilere kendi kategorilerini belirleme hakkı verilmesi ve ilgili topluluklardan nasıl hitap edilmek istediklerine dair bilgi alınması esastır. Risk gruplarına veri toplamanın önemi ve kullanılacak doğru yöntem hakkında danışılmalıdır.
8 Directive 95/46/EC of the European Parliament and of the Council on the Protection of Individuals with
Regard to the Processing of Personal Data and on the Free Movement of Such Data, 1995 O.J. L 281. Madde
6, 7, 16.
23
Untitled-1.indd 23
27.01.2016 21:43