Sivil Toplum Örgütleri İçin Irk veya Etnik Kökene Dayalı Ayrımcılığın İzlenmesi Rehberi
belirli aralıklarla yapılması ve yapılan seçimlerin serbestlik, genel oy, eşit oy,
gizli oy, açık sayım ve döküm ilkelerine uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Genel oy ilkesi herkesin oy kullanma hakkına gönderme yapan bir ilkedir.
Seçme hakkına vatandaşlık, yaş, mahkûmiyet, kısıtlılık, ikametgâh gibi gerekçelerle sınırlamalar getirilebilmektedir. Seçilme hakkına ise yine vatandaşlık, yaş, mahkûmiyet, kısıtlılık, ikametgâh ve zorunlu askerlik hizmeti,
seçim barajı, adaylık ücreti, eğitim durumu, kamu görevlisi olma gibi gerekçelerle sınırlamalar getirilebilmektedir. Getirilen sınırlamalar bir kişinin yalnızca ırk veya etnik kökeni nedeni ile seçme ve seçilme hakkını kullanmasını
engelliyorsa bu durum siyasi haklar alanında ayrımcılık anlamına gelecektir.
Yine getirilen sınırlamalar görünüşte tarafsız ve nesnel gibi gözükmekle birlikte, dolaylı olarak bir ırk veya etnik kökene mensup kişileri dezavantajlı
duruma sokuyorsa dolaylı ayrımcılık ortaya çıkacaktır. Türkiye’de vatandaş
olmayanların seçme ve seçilme hakkı bulunmamaktadır. Bunun dışında ırk
veya etnik köken seçme ve seçilme hakkının kullanımı noktasında bir etki
doğurmamaktadır.
Ayrımcı Muamele Örnekleri
Irk veya etnik kökeni nedeniyle;
• Kişilerin seçimlerde aday olma hakkını kullanamamaları,
• Kişilerin oy kullanma hakkını kullanamamaları,
• Kişilerin oy kullanma hakkını serbest bir biçimde kullanamamaları,
• Kişilerin seçimlerde ırk veya etnik kökenleri nedeniyle görev almalarının engellenmesi,
• Doğrudan ırk veya etnik kökeni nedeniyle olmamakla birlikte seçme
ve seçilme hakkına yönelik bazı sınırlamaların, orantısız bir biçimde belirli ırk veya etnik kökene mensup kişilerin seçme ve seçilme hakkını
kullanmasını engellemesi,
• Anadilinin farklı olması sebebiyle resmi dili bilmeyen kişilerin seçim
süreci hakkında kendi anadillerinde bilgilendirilmemesi,
• Seçim materyallerinin azınlık dillerinde de mevcut olmaması.
Adalete Erişim Hakkı
Adalete erişim kavramı, ekonomik ve sosyal adaletsizlikten kaynaklanan engellerle mahkemelere ulaşımın (fiziksel anlamda) zor olmasını, yasal sürecin ve işlemlerin karmaşık olmasını, hukuk sisteminin hantallığı, etkisiz icra
mekanizmaları gibi yapısal engellerin ortadan kaldırılmasını ve herhangi bir
nedenle ayrım gözetilmeksizin herkesin adaletten eşit şekilde yararlanma hakkını anlatır.
42
Untitled-1.indd 42
27.01.2016 21:43