COVİD-19 Kılavuzu1 Gayriresmi Yerleşimlerde Yaşayanların Korunması Leilani Farha Barınma Hakkı Özel Raportörü 28 Mart 2020 (Gayriresmi Çeviri) Barınma, koronavirüse karşı savunmanın ön cephesi haline gelmiş durumda. Barınmanın ölüm – kalım meselesi haline geldiği böylesi bir durum nadiren görülmüştür. Covid-19’un (Kovid-19) yayılmasını önleme amacıyla, dünya genelinde tüm devletler insanları “evde kalmaya” çağırıyor, bazı ülkelerde bununla ilgili yasalar çıkartılıyor. Evde kal çağrısı; insanların yaşadığı evlerin virüsün bulaşmasına ve yayılmasına karşı koruma sağlayacağı varsayımına dayanmaktadır. Ancak, durum ne yazık ki herkes için böyle değil. Kentli nüfusun dörtte biri dahîl dünyada en az 1 milyar insan gayriresmi yerleşimlerde/kamplarda yaşıyor. Gayriresmi yerleşimler, hayatın normal akışını koruduğu dönemlerde dahi son derece yetersiz koşullara sahiptir. Bu yerleşimlerde yaşayanların birçoğu, bulundukları yerde temiz su ve hıfzısıhha erişimleri olmadan, aşırı kalabalık yerlerde ve her zaman zorla tahliye edilme tehdidiyle karşı karşıya kalarak yaşamlarını sürdürüyorlar. El yıkama, yüzeylerin dezenfekte edilmesi, fiziksel mesafe ve enfekte olanların karantinaya alınması gibi Covid-19’dan korunabilmenin olmazsa olmazı olan önlemleri bu yerleşimlerde hayata geçirebilmek imkansıza yakındır. Hükümetler tarafından bu koşullar altında yaşayan topluluklara yardımcı olacak acil önlemler konusunda adım atılmadığı sürece; Covid-19 büyük bir hızla yayılabilir ve bu yerleşimlerde ve hatta bunların dışında yaşayan birçok insanın hayatı riske girebilir. Devletler; gayriresmi yerleşimlerde/kamplarda yaşayan insanların, virüs bulaşı konusunda özellikle kırılgan durumda olduğunu ve bu durumun tüm toplumda bulaş riskini arttırdığını kabul etmek zorundadır. Uluslararası insan hakları standartlarından doğan yükümlülükleri uyarınca devletler, gayriresmi yerleşimlerde/kamplarda yaşayanların “evde kalabilmelerini” ve insan hayatını tehdit eden virüse karşı yeterince korunabilmelerini sağlamak için aşağıdaki tedbirleri acilen uygulamalıdır: 1) Tüm gayriresmi yerleşimlerin ve kampların zorla tahliyelerinin durdurulması sağlanmalı ve duyurulmalıdır. Hukuk dışı tahliyelerin izlenmesine ve önlenmesine yönelik kaynaklar dâhil olmak üzere, bu kararın etkili bir şekilde uygulanması için yeterli kaynak sağlanmalıdır. 2) Çok sayıda insanın gayriresmi yerleşimlerden/kamplardan çıkarılmasını içeren, seyreltme gibi acil durum uygulamaları yürürlükten kaldırılmalıdır. Bunun yerine 1 Bu kılavuz not, Asya, Afrika, Avrupa, Kuzey Amerika ve Güney Amerika’daki hak savunucuları ile istişare halinde geliştirilmiştir. Kılavuz not; ilave uzman tavsiyeleri, olumlu örnekler ve/veya öğrenilen dersler aracılığıyla güncellenebilir. Web adresi:www.esithaklar.org e-posta: esithaklar@gmail.com Adres: Gümüşsuyu mah. Ağa Çırağı sokak Pamir Apt no 7/1, Beyoğlu/ İSTANBUL