21. SONUÇ “Türkiye seçimini yaptı” her seçim sonrasının kalıp söylemidir. Toplumun, medyanın ve siyasi partilerin sadece “kazanana” odaklandığı seçim süreçleri seçme ve seçilme hakkına eşit erişimin ne kadar gerçekleşebildiğini perdeleyen ve görünmez kılan bir yaklaşımdır. Bağımsız seçim gözlemi çalışması bu yaklaşım dışında, seçerken ve seçilirken eşit miyiz sorununa odaklanmıştır. Yurttaşların temel katılım yolunun seçimlerde oy vermek olduğu ve demokratik katılım mekanizmalarının son derece kısıtlı olduğu Türkiye’de bu sorunun önemi daha da artmaktadır. Bu çalışma her yurttaşa, siyasi partiye, siyaset insanlarına ve medyaya bir de “buradan bakmayı” öneriyor ve “seçimini yapan Türkiye’nin” dışında bırakılanlara dikkat çekiyor. 107