soğukta kaldığı, yatağının sertliği ve ulaşılabilir olmaması nedeniyle yara alma riskiyle karşı karşıya olduğu, tuvalete gidemediği ve güçlük çekmeden temizliğini sağlayamadığı koşullar altında tutulmasının, Sözleşme’nin 3. maddesine aykırı bir aşağılayıcı muamele teşkil ettiğine karar vermiştir.17 Vincent / Fransa 24 Ekim 2006 Başvuranın, kendisine 2005 yılında verilen on yıllık hapis cezası infaz edilmekteydi. 1989 yılında meydana gelen bir kazadan itibaren belden aşağısı felçli olan başvuran işlerini kendisi halledebiliyor; ancak tekerlekli sandalye yardımı olmaksızın hareket edemiyordu. Başvuran özellikle, farklı cezaevlerinde tutulduğu koşulların engeli için adapte edilmediğinden şikâyet etmiştir. Mahkeme, belden aşağısı felçli olan başvuranın, sadece tekerlekli sandalyeyle hareket edebilen, özellikle bedensel engelli kişilerin tutulmasına elverişli olmayan Fresnes Cezaevi’nde kendi kendine hareket edebilmesinin mümkün olmaması nedeniyle Sözleşme’nin 3. maddesinin (insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı) ihlal edildiğine karar vermiştir. Başvuranı rencide etmeye veya küçük düşürmeye yönelik pozitif kasıt bulunduğuna dair hiçbir delil mevcut olmamıştır. Ancak Mahkeme, hareket edemeyeceği ve özellikle hücresini tek başına terk edemeyeceği bir cezaevinde engelli bir kişinin tutulmasının Sözleşme’nin 3. maddesinin anlamı dahilinde aşağılayıcı muamele teşkil ettiğini değerlendirmiştir.18 Z.H. / Macaristan (no. 28973/11) 8 Kasım 2011 İşitme ve konuşma engelli olan, işaret dilini kullanamayan, okuma yazma bilmeyen ve öğrenme engeli bulunan başvuran özellikle, neredeyse üç ay boyunca cezaevinde tutulmasının insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele teşkil ettiğinden şikâyetçi olmuştur. Mahkeme, Sözleşme’nin 3. maddesinin(insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele yasağı) ihlal edildiğine karar vermiştir. Mahkeme, makamların başvuranın durumunu ele almak üzere gösterdiği takdire şayan ancak geç kalmış çabalarına rağmen, başvuranın makul bir süre içerisinde gerekli tedbirler alınmaksızın tutulmasının, insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele teşkil eden bir durumla sonuçlandığına karar vermiştir. Mahkeme bu davada ayrıca Sözleşme’nin 5 / 2 maddesinin(özgürlük ve güvenlik hakkı) ihlal edildiğine karar vermiştir. Mahkeme özellikle, başvuranın birden fazla engeli olduğu göz önünde bulundurulduğunda, tutukluluğuna itiraz etmesi için gerekli bilgileri edindiğinin değerlendirilebileceğine ikna olmamıştır. Mahkeme ayrıca, Engellilerin Haklarına ilişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin2 2., 13. ve 14. maddelerindeki “makul düzenleme”ye oldukça benzer bir kavram olan gerçekten “makul adımların”, başvuranın durumunu ele almak, özellikle de kendisinin bir avukat veya uygun diğer bir kişi tarafından yardım almasını sağlamak üzere makamlar tarafından atılmamasının üzücü olduğu kanaatine varmıştır.19 17 www.inhak.adalet.gov.tr,T.C adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü İnsan Hakları Daire Başkanlığı, AHİS ve Engelliler Tematik Bilgi Notu,2015 18 www.inhak.adalet.gov.tr,T.C adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü İnsan Hakları Daire Başkanlığı, AHİS ve Engelliler Tematik Bilgi Notu,2015 19 www.inhak.adalet.gov.tr,T.C adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü İnsan Hakları Daire Başkanlığı, AHİS ve Engelliler Tematik Bilgi Notu,2015 69