CDL-AD(2019)017rev
- 26 -
edilmiştir ve önceden planlanan toplantılarla aynı şekilde kolaylaştırılmalı ve korunmalıdır.
Ayrıca, yerel yasal çerçeve, spontane toplantıların yasal olarak yapılabilmesini sağlamalı,
toplanma özgürlüğünü düzenleyen yasalar ise bu tür toplantıları, örneğin, zamanında bildirimin
uygulanabilir olmadığı veya böyle bir etkinliği ihtilaflı hale getireceği durumlarda, önceden
bildirim şartlarından açıkça muaf tutmalıdır.124
80. Tekrarlanan toplantıların kolaylaştırılması. Devlet, toplantıları tekraren aynı yerde
yapma hakkına saygı göstermelidir. Tekrarlanan toplantılar, aynı yer ve zamanda ilan edilen
diğer toplantılara kıyasla olumlu muamele görmemeli, sıklıkları veya kümülatif etkileri orantısız
bir şekilde başkalarının haklarına müdahale etmedikçe, yalnızca sıklıkları nedeniyle
sınırlandırılmamalıdır. Tekrar eden bir toplantının duyurulması veya varlığı, belirtilen zaman ve
yerde eşzamanlı toplantıların veya karşı gösterilerin yapılmasını, her iki toplantı da
yapılabilecekse, otomatik olarak engellememelidir.
81. Tartışmalı ancak barışçıl toplantıları koruma ve kolaylaştırma görevi. Devlet yetkilileri,
düşmanca muhalefet yaratabilecek tartışmalı veya popüler olmayan görüşleri benimseyen barışçıl
toplantıları düzenleyenleri ve bu toplantıların katılımcılarını korumalı, barışçıl toplantıları kasıtlı
olarak başkalarının toplanma haklarını sınırlamaya veya yok etmeye çalışan herhangi bir kişi veya
gruptan esirgemelidir. Toplantıların mesaja karşı çıkan kişileri kızdırdığı veya gücendirdiği
durumlarda, devletin yükümlülükleri müdahale etmeme görevinin ötesine geçer. Daha ziyade,
toplantı organizatörlerini ve katılımcıları üçüncü kişilerin saldırılarından korumak için aktif kolluk
tedbirlerine ihtiyaç duyulabilir.125 Barışçıl bir toplantıya katılanlara yönelik düşmanlıktan
kaynaklanan potansiyel toplumsal olaylar, toplantı üzerindeki orantısız kısıtlamaları haklı
çıkarmak için kullanılmamalıdır.126 Bununla birlikte, şiddet içeren bir karşı gösteri riskinin başka
şekilde önlenemeyeceği veya hafifletilemeyeceği durumlarda, son başvurulacak tedbir olarak
toplantı yasaklanabilir (bkz. paragraf 133). Orantılılık ilkesine her zaman saygı gösterilmelidir.127
Devletin, karşı göstericilerin ana olayın mesajını iletme kabiliyetine aşırı ve ciddi bir müdahale
teşkil etmemesini sağlama yükümlülüğü vardır (bkz. paragraf 78).128
82. Organizatörün tercih ettiği yerde ve hedef kitlenin 'görebileceği ve işitebileceği'
şekilde toplantıları kolaylaştırma görevi. Toplantılar, mesajlarını etkili bir şekilde
iletebilmeli ve dolayısıyla (MSHUS Madde 21 veya AİHS Madde 11(2) kapsamında sınırlamalar
getirilmesi için izin verilen gerekçelere uyan) zorlayıcı nedenler yer değişikliği gerektirmedikçe,
Mahkemesi, 10 Temmuz 2008 tarihli Karar, No. P 15/08 (105/6/A/2008).
BM Barışçıl Toplanma ve Örgütlenme Özgürlüğü Özel Raportörü Raporu, Maina Kiai, BM Dok. A/HRC/20/27, 21 Mayıs 2012,
paragraf 91, "[s]pontane toplantıların kanunen tanınması ve ön bildirimden muaf tutulması gerektiğini" tavsiye etmektedir. Ayrıca
bkz. Bukta ve Diğerleri / Macaristan, Başvuru no. 25691/04, 17 Temmuz 2007. Bu kararda AİHM, özel durumlarda, siyasi bir olaya
gösteri şeklinde acil bir yanıtın gerekçelendirilebileceğini, ardından gelen barışçıl toplantıyı, katılımcıların herhangi bir yasa dışı
davranışı olmaksızın, yalnızca önceden bildirim şartının yerine getirilmemesinden ötürü dağıtma kararının, barışçıl toplanma
özgürlüğü üzerinde orantısız bir kısıtlama anlamına geleceğin, değerlendirmiştir. Paragraf 36.
125 Bkz. Promo Lex ve Diğerleri / Moldova (2015), a.g.e., not 114, paragraf 22-23.
126 Bkz. Örneğin, Hristiyan Demokratik Halk Partisi / Moldova (No. 2) (2010), Başvuru No. 28793/02, 14 Şubat 2006, paragraf 27.
Mahkeme, AİHS Madde 11'in ihlal edildiğini tespit ederek, “başvuran partinin sloganları, bayrakların ve resimlerin yakılmasıyla eşlik
edilse bile, kamuoyunu ilgilendiren önemli bir mesele, yani Rus birliklerinin Moldova topraklarındaki varlığı hakkında görüş
bildirmenin bir şekliydi." Ayrıca bkz. Feiner / New York, 340 US 315 (1951) (Bir halk forumunda konuşma yapan bir kişi hakkında, bu
kişinin konuşmayı sonlandırmayı reddetmesi ve bunun düşman bir kitlenin kendisine saldıracağına dair açık ve mevcut bir tehlike
yarattığının tespit edilmesi göz önünde bulundurularak kamu düzenini bozmaktan aldığı mahkumiyet kararı onanmışsa da, halka açık
toplantının kendisi yasal kabul edilmiştir).
127 AİHM, Ollinger / Avusturya (Başvuru no. 76900/01, 26 Haziran 2006). Ayrıca bkz. Rabbae, ABS ve NA / Hollanda, Görüşler 14
Temmuz 2016'da kabul edilmiştir, CCPR/C/117/D/2124/2011, Paragraf 10.4. Bu maddede Komite, ifade özgürlüğü de dahil olmak
üzere Sözleşmede yer alan diğer eşit derecede temel hakları teminat altına almak için Madde 20(2)'nin dar bir kapsamda ele alınması
gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca bkz. Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi (CERD) '35 Sayılı Genel Tavsiye Kararı: Irkçı
nefret söylemiyle mücadele' (26 Eylül 2013) BM Dok. CERD/C/GC/35, Paragraf 20. CERD, "ırkçı söylemi izleme ve bunlarla mücadele
etme tedbirlerinin, adaletsizlik, sosyal hoşnutsuzluk veya muhalefet karşısında protesto ifadesini kısıtlamak için bir bahane olarak
kullanılmaması gerektiğini" kabul etmiştir.
124
Bkz. Christian Democratic People’s Party (Hristiyan Demokratik Halk Partisi) / Moldova (No. 2) (2010), a.g.e., no. 126, paragraf 28.
Bu kararda Mahkeme, "iki grup arasında durmanın ve kamu düzenini sağlamanın polisin görevi olduğuna ... Dolayısıyla, iznin bu
sebebe dayanılarak [protestocular ve iktidar partisi üyeleri arasında çatışma riski] reddedilmesinin Sözleşme Madde 11 kapsamında
ilgili ve yeterli olarak değerlendirilemeyeceğine" hükmetmiştir. Ayrıca bkz. Olivieri / Ward, 801 F.2d 602,606-608 (2. Daire, 1986)
118 numaralı dipnotta alıntılanmıştır; ayrıca bkz. Grider / Abramson, 994 F. Supp. 840, 845 (WD Ky. 1998) aff'd 180 F.3d 739 (6.
Daire, 1999), not 51'de alıntılanmıştır.
128