CDL-AD(2019)017rev
- 36 -
karşı gösteri olasılığı, bu tür toplantılar üzerindeki aşırı yasakları veya kısıtlamaları hiçbir
şekilde haklı göstermez (bkz. yukarıda yer alan paragraf 22).
Engelliler. Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme, “tüm engellilerin tüm
insan hakları ve temel özgürlüklerinden tam ve eşit yararlanmasını teşvik etme, koruma ve
sağlama” gereğini vurgulamaktadır.191 Politikalar, engellilerin özel ihtiyaçlarını karşılamalı ve
makul olarak beklenebileceği ve devlet yetkililerine orantısız bir yük getirmediği sürece, barışçıl
toplanma özgürlüğü haklarını kullanma kapasitelerini desteklemelidir.192 Örneğin, engellilerin
toplanma bildiriminin (uygun durumlarda) yapılabileceği kamu dairelerine ve toplanma
yerlerine kolay erişimleri olmalıdır.193
107. Çocuklar. BM Çocuk Hakları Sözleşmesi Madde 15, taraf devletlerin çocukların barışçıl
toplantılar düzenleme ve bu toplantılara katılma haklarını tanımasını gerektirmektedir.194
Dolayısıyla ilgili mevzuat, devletin çocukların barışçıl toplanma özgürlüğü hakkını kullanmasını
kolaylaştırma görevini de yansıtmalıdır. Dahası, bu tür yasaları uygularken, devlet yetkilileri
çocukların ve gençlerin bu hakkı uygulamada kullanmalarına izin veren elverişli bir ortam
yaratmak için adımlar atmalıdır.195 Belirli bir yaşın altındaki bireylerin barışçıl toplantılara
katılmasını engelleyen herhangi bir genel yasak, bu ilkeye aykırı olacaktır.196 Organizatörlerin
sorumlulukları göz önünde bulundurularak veya ilgili güvenlik kaygıları nedeniyle çocuklar
tarafından toplanma hakkının kullanımına belirli kısıtlamalar getirilebilse de197 bu tür
kısıtlamalar uluslararası insan hakları belgelerinde belirtilen gerekliliklere uymalıdır.198
Özellikle de çocukların barışçıl bir toplantıya katılmaları veya örgütlenmelerine herhangi bir
sınırlama getirilirken, her bir çocuğun yüksek yararı ve değişen kapasitesi tam olarak dikkate
alınmalıdır.199 Kamu görevlileri, uygun şekilde eğitilmeli ve yönlendirilmelidir200 (Ayrıca bkz.
paragraf 84 ve 85). Buna ek olarak, toplanma özgürlüğü hakkı, toplantılara katılmamayı tercih
etme hakkını da içerir. Bu bağlamda, çocukların toplantılara katılmaya zorlanmaktan korunması
özellikle önemlidir.
108. Ulusal, etnik, dini veya dilsel azınlıklar. Kamusal toplantıları düzenleme ve bu
toplantılara katılma özgürlüğü, azınlık ve yerli gruplar da dahil olmak üzere bir toplumun tüm
kesimleri için geçerlidir. Avrupa Konseyi Ulusal Azınlıklar Çerçeve Sözleşmesi (1995) Madde 7,
Venedik Komisyonu, "Bazı Avrupa Konseyi Üye Devletlerinin Son Dönemdeki Mevzuatları Işığında Sözde 'Homoseksüellik
Propagandasının' Yasaklanması Meselesine İlişkin Görüş"; ve BM Özel Raportörü Raporu (2014), BM Dok. A/HRC/26/29, a.g.e., not
138, paragraf 27-28 ve 30-31.
191 Madde 1, BM Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme
192 Aynı yerde. Madde 2, BM Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme
193 BM Özel Raportörü Raporu (2014), A/HRC/26/29, a.g.e., not 138, paragraf 34 ve 40.
194 Madde 15, BM Çocuk Hakları Sözleşmesi; ayrıca bkz. Venedik Komisyonu tarafından 98. Genel Kurul toplantısında (Venedik, 21-22
Mart 2014) kabul edilen Venedik Komisyonu, “Çocuk Haklarının Korunmasına İlişkin Rapor: Uluslararası Standartlar ve İç Mevzuat”,
2014CDL-AD(2014)005, paragraf 145: “aileye tanınan statü ve haklara bakılmaksızın, çocuklara yalnızca korunmaya ihtiyacı olan
taraflar olarak değil, hak sahipleri olarak muamele edilmelidir”; Ayrıca bkz. Tinker / Des Moines Indep. Cmty. Sch. Dist., 393 US 503
(1969) (Okul çocuklarının ifade özgürlüğü hakkına sahip olduğu belirtilmiştir).
195 İnsan hakları savunucularının durumuna ilişkin Genel Sekreter Özel Temsilcisi, 'Toplanma özgürlüğü bağlamında protesto hakkı'
konusunda Genel Kurula iletilen Rapor, A/62/225, 13 Ağustos 2007, paragraf 101(b). Ayrıca bkz. Hristiyan Demokrat Halk Partisi /
Moldova (2006), a.g.e., dipnot 126, paragraf 74.
196 BM Özel Raportörü Raporu (2014) A/HRC/26/29 , a.g.e., not 138, paragraf 24.
197 Aynı yerde. Ayrıca bkz. AGİT/DKİHB ve Venedik Komisyonu, Ukrayna Barışçıl Etkinliklerin Düzenlenmesi ve Yürütülmesi Kararına
İlişkin Ortak Görüş, CDL-AD (2009) 052, 14 Aralık 2009, paragraf 29.
198 CRC Komitesi, örneğin, açık hava toplantılarına yönelik bir organizasyon komitesi oluşturmak için asgari yaşı 19 olarak belirleyen
mevzuatla ilgili endişelerini dile getirmiştir (CRC/C/TUR/CO/2-3, 20 Temmuz 2012, paragraf 38-39). Ayrıca barışçıl toplanma alanı
da dahil olmak üzere tüm mevzuat ve politika konularında çocuğun yüksek yararı ilkesinin gözetilecek ana unsur olarak
değerlendirilmemesine yönelik endişelerini de paylaşmıştır (CRC/C/GBR/CO/4, 20 Ekim 2008, paragraf 26). Ayrıca bkz. BM Özel
Raportörü Raporu (2014) A/HRC/26/29 , a.g.e., not 138, paragraf 23-24.
199 Bkz. BM CRC, Madde 3, paragraf 1. “[i]ster kamu ister özel sosyal yardım kuruluşları, hukuk mahkemeleri, idari makamlar veya
yasama organları tarafından gerçekleştirilsin, çocukları ilgilendiren tüm eylemlerde, çocuğun yüksek yararı ilkesi, gözetilecek ana
unsur olacaktır." Ayrıca bkz. BM Çocuk Hakları Sözleşmesi, Madde 5: "Taraf Devletler, bu Sözleşmenin çocuğa tanıdığı haklar
doğrultusunda çocuğun yeteneklerinin geliştirilmesi ile uyumlu olarak, çocuğa yol gösterme ve onu yönlendirme konusunda ana–
babanın, yerel gelenekler öngörüyorsa uzak aile veya topluluk üyelerinin, yasal vasilerinin veya çocuktan hukuken sorumlu öteki
kişilerin sorumluluklarına, haklarına ve ödevlerine saygı gösterirler."
200 İnsan hakları savunucularına ilişkin Genel Sekreterin Özel Temsilcisi, Toplantı özgürlüğü bağlamında protesto hakkı Raporu,
A/62/225, 13 Ağustos 2007, paragraf 101(a)(ii). Ayrıca bkz. Castle ve Diğerleri / Metropol Emniyet Müdürü [2011] EWHC 2317
(Admin), paragraf 51 ve 73. Karar, (somut davada mahkeme, ilgili polis memurunun bu bakımdan görevlerini veya kamu hukuku
kapsamındaki diğer görevlerinden herhangi birini ihlal etmediğini tespit etmesine rağmen) çocukların refahını koruma ve artırma
ihtiyacını göz ardı etmemek şeklindeki özel göreve ilişkindir.