CDL-AD(2019)017rev
- 54 -
geçerlidir.293 Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ayrıca, "Barışçıl toplanma özgürlüğü hakkına
yönelik bir müdahalenin, sadece yetkililerin belirli bir protestonun esaslarına dair kendi
görüşleri temelinde gerekçelendirilebilmesinin Sözleşme Madde 11 açısından kabul edilemez
olduğunu belirtmiştir."294 Kurulu düzene itiraz eden veya Anayasa ya da mevzuatın şiddet
içermeyen yollarla, barışçıl bir şekilde değiştirilmesini savunan bilgi veya fikirlerin
paylaşılması açısından da benzer hususlar geçerlidir.295 Devletin yükümlülüğü, yalnızca içerik
temelli kısıtlamalardan ilke olarak kaçınmak değil, aynı zamanda İHS'ler de dahil üçüncü
tarafların uygulayabileceği kısıtlamalara karşı koruma sağlamaktır.
Madde 5, Kamusal Toplantılar Yasası, Hollanda (1988)
“Bir koşul, kısıtlama veya yasak […] ifade edilecek düşünceler veya duygularla ilgili olamaz.
[Bununla birlikte, içeriğin etkisi, kontrol edilemeyen bir şiddetin ortaya çıkacağı şekilde olursa,
kısıtlama ve yasağa izin verilir.]"
Columbia Bölgesi, Birinci Değişiklik Kapsamında 2004 Tarihli Toplantı Yasası, Madde 104
“(c) Birinci Değişiklik kapsamındaki bir toplantıya ilişkin hiçbir zaman, yer veya davranış biçimi
kısıtlaması, toplantı sırasında ifade edilen veya ifade edilmesi beklenen inançların içeriğine veya
katılan ya da katılması beklenen kişilerin kıyafetleri veya dış görünümü gibi faktörlere
dayanmayacaktır. Ayrıca bu tür kısıtlamalar, Birinci Değişiklik kapsamında olmayan faaliyetleri
Birinci Değişiklik kapsamındaki faaliyetlerden öncelikli kılamaz."
150. Kaçınılmaz şekilde şiddete teşvik yasaklanmalıdır. İfade, diğer bireylere, gruplara veya
toplumun belirli kesimlerine karşı düşmanca veya aşağılayıcı olsa bile normalde korunmalıdır,
ancak şiddete teşvik oluşturan milliyet, ırk veya din temelli nefretin savunulması yasalarca
yasaklanabilir.296 Dolayısıyla toplantıların görsel veya işitsel içeriğine getirilen kısıtlamalar,
daha fazla incelemeye tabi tutulmalıdır. Bunlar demokratik bir toplumda gerekli ve güttükleri
meşru amaçla orantılı olmalıdır.297
Hyde Park ve Diğerleri / Moldova No. 1 (2009), a.g.e., not 173, paragraf 26. Bu kararda, Eurovision Şarkı Yarışması'nda
Moldova'nın elektronik oylamasını protesto etmek için düzenlenen bir etkinlik, “Parlamento'nun Ukrayna'da gerçekleşen Eurovision
şarkı yarışmasının düzenlenmesinden sorumlu olmadığı ve protesto, geçmişte gerçekleşen olaylarla ilgili olduğu için dayanaktan
yoksun olduğu" gerekçesiyle yasaklanmıştır. Mahkeme, bir ihlal tespit ederek, “[b]u tür nedenlerin Sözleşme Madde 11'deki şartlarla
uyumlu olduğu değerlendirilemez…” Karşılaştırınız: Primov ve Diğerleri / Rusya, (2014), a.g.e., not 30, paragraf 137: “Hükümet,
göstericilerin 'mesajının' yanlış olduğunu düşündüğü için gösteriyi yasaklama yetkisine sahip olmamalıdır. Özellikle, eleştirinin ana
hedefinin, somut olayda olduğu gibi, halkın toplanmasına izin verme veya reddetme yetkisine sahip olan aynı makam olduğu
durumlar da böyledir. Toplanma özgürlüğüne yönelik içerik temelli kısıtlamalar, bu Mahkeme tarafından en ciddi incelemeye tabi
tutulmalıdır”. Karşılaştırınız: Ayrıca BM İnsan Hakları Komitesi'nin, bir kişinin belirli bir konuda halka açık toplantı düzenleme
hakkına getirilen kısıtlamanın “barışçıl toplanma özgürlüğüne yapılan en ciddi müdahalelerden biri” olduğunu belirten görüşü; BM
İnsan Hakları Komitesi, Nikolai Alekseev / Rusya Federasyonu, a.g.e., not 256, paragraf 9.6. Ayrıca bkz. ABD'deki Ward / Rock Against
Racism davası, a.g.e., not 241; Edwards / G. Carolina, a.g.e., not 219.
295 Örneğin bkz. Stankov ve Birleşik Makedonya Örgütü Ilinden / Bulgaristan (2001), a.g.e., not 16, paragraf 97-103: “Bir grup insanın
özerklik çağrısı yapması, hatta ülke topraklarının bir kısmının ayrılmasını talep etmesi, dolayısıyla temel anayasa değişiklikleri ve
bölgesel değişiklikler istemesi, bu grubun toplantılarının yasaklanmasını tek başına haklı gösteremez. Konuşma ve gösterilerde
bölgesel değişiklikler talep etmek, otomatik olarak ülkenin toprak bütünlüğüne ve ulusal güvenliğine bir tehdit oluşturmaz. […]
Hukukun üstünlüğüne dayanan demokratik bir toplumda, mevcut düzene meydan okuyan ve barışçıl yollarla gerçekleştirilmesi
savunulan siyasi fikirlere gerek toplanma hakkının kullanılması suretiyle gerekse diğer yasal yollardan uygun bir ifade fırsatı
verilmelidir." Benzer örnekler için bkz. Women on Waves / Portekiz (2009), a.g.e., not 26, paragraf 28-29 ve 41-42 (kürtajın suç
olmaktan çıkarılmasına ilişkin), Sidiropoulos ve Diğerleri / Yunanistan, Başvuru No. 26695/95, 10 Temmuz 1998), paragraf 44-45
(bir azınlık kimliği iddiasına ilişkin) ve Identoba ve Diğerleri / Gürcistan (2015), a.g.e., not 114, paragraf 97 (LGBTİ hakları
konusunda kampanyalar ve farkındalık yaratmaya ilişkin).
296 MSHUS, Madde 20(2). Ayrıca bkz. CERD Madde 4(a). Bu Madde, devletlerin ırksal üstünlüğe veya nefrete dayalı tüm fikir yayma
çalışmalarını, ırk ayrımcılığını kışkırtmaya yönelik tüm girişimleri, herhangi bir ırka veya gruba mensup ya da başka bir ten rengine
veya etnik kökene sahip olanlara karşı şiddet eylemleri gerçekleştirme veya bu tür eylemlere teşvik etme girişimleri ile ırkçı
faaliyetlere herhangi bir yardımı, yasalarca cezalandırılacak suçlar olarak ilan etmelerini gerektirir.
297 İnsan Hakları Komitesi'nin ifade özgürlüğü bağlamında belirttiği üzere, “Madde 19 ve Madde 20 [MSHUS] birbiriyle uyumludur ve
birbirini tamamlar. Madde 20'de ele alınan fiiller, Madde 19(3) uyarınca kısıtlamaya tabidir. Bu nedenle, Madde 20'ye dayanılarak
gerekçelendirilen bir sınırlama, aynı zamanda Madde 19(3)'e de uygun olmalıdır. Madde 20'de belirtilen fiilleri, Madde 19(3)
uyarınca sınırlamaya tabi olabilecek diğer fiillerden ayıran şey, Sözleşme Madde 20'de ele alınan fiiller için Devletin vermesi gereken
özel yanıtı vermesi, yani bu fiilleri kanunen yasaklamasıdır. Ancak bu kapsamda Madde 20, Madde 19 bakımından lex specialis (özel
kanun) olarak değerlendirilebilir. Taraf Devletlerin hukuki yasaklara sahip olma yükümlülüğü yalnızca Madde 20'de belirtilen belirli
ifade biçimleri ile ilgilidir. Devletin ifade özgürlüğünü kısıtladığı her durumda, yasakların ve yasak hükümlerinin Madde 19'a harfiyen
uyacak şekilde gerekçelendirilmesi gerekir." İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 34, a.g.e., not 11, paragraf 50-52.
294