- 69 -
CDL-AD(2019)017rev
neden olabilir. Bu nedenle güç kullanımı, uluslararası insan hakları hukuku ile uyumlu olması
gereken iç hukukta düzenlenmelidir.359 İç hukuk, güç kullanımını haklı kılan (önceden yeterli
uyarılar yapılmasının gerekmesi,360 kolluk kuvvetleri komuta yapıları ve yetkilendirme prosedürleri
dahil) koşulları ve çeşitli tehditlerle başa çıkmak için kabul edilebilir kuvvet seviyesini belirlemelidir.
Halka açık toplantılar sırasında güç kullanımının istisnai durumlarla sınırlı kalmasını sağlamak için,
devlet düzeyinde yeterli güvenlik tedbirleri alınmalıdır. Bunlar, “(a) halka açık gösterilerde bir
yöntem olarak ölümcül güç kullanımını etkili bir şekilde yasaklayan mekanizmaların uygulanmasını;
(b) bir mühimmat kayıt ve kontrol sisteminin uygulanmasını; ve (c) operasyonel emirleri, bunlardan
sorumlu olanları ve bunları gerçekleştirenleri izlemek için bir iletişim kayıt sisteminin
uygulanmasını” içerir.361
Yunanistan, Polis Etiği Yasası (254/2004 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi)
"Madde 2(e). [Emniyet personeli]: Yasaları korurken ve uygularken şiddet içermeyen yöntemler
kullanacaktır. Güç kullanımına yalnızca kesinlikle gerekli olduğunda ve kolluk uygulamaları
açısından öngörülen ve gerekli olduğu ölçüde izin verilir. Güç kullanımında her zaman gereklilik,
yeterlilik ve orantılılık ilkelerine uyulmalıdır. Polis, herhangi bir gereksiz kargaşadan, zulümden
veya mülke yönelik haksız zarardan kaçınarak mümkün olan en ılımlı yolları kullanacaktır. Polis,
kimyasal maddeleri ve diğer mevcut araçları, özellikle de halk sağlığına zarar vermesi muhtemel
olanları kötüye kullanmayacaktır."
188. Güç kullanımına ilişkin hesap verebilirlik. Bir toplantıda güç kullanılması durumunda,
kolluk kuvvetlerinin konuşlandırılan silahların ve kullanılan gücün yazılı ve ayrıntılı bir kaydını
tutması iyi bir uygulamadır.362 Güç kullanımı, etkinlikten sonra otomatik ve hızlı bir inceleme
sürecini beraberinde getirmelidir. Kolluk kuvvetlerinin güç kullanımından kaynaklı yaralanma
veya ölüm vakalarının gerçekleşmesi durumunda bağımsız, açık, hızlı ve etkili bir soruşturma
yürütülmelidir (bkz. aşağıdaki paragraf 235).
B. Toplantılarda üçüncü tarafların rolleri ve hakları
189. Üçüncü taraflar. Katılımcılara ve kolluk kuvvetleri personeline ek olarak, bir dizi üçüncü
taraf, bir toplantıda sunulan bildirileri gözlemleme veya izleme, insan haklarını koruma, neler
olduğunu rapor etme, yaralanma veya şiddet vakalarının ortaya çıkması durumunda diğer
katılımcılara ve aktörlere yardım etme hakkına sahiptir. Devlet yetkilileri ve kolluk personeli,
barışçıl toplanma hakkını korumaya yönelik kapsamlı sürecin bir parçası olarak bu farklı
aktörlerin çalışmalarından ve bu çalışmaları kolaylaştırma ihtiyacından haberdar olmalıdır.
190. Üçüncü tarafların görünürlüğü. Üçüncü tarafların, kimlikleri kolaylıkla tespit edilebilir
olmaları veya bir toplantıda ilgili makamlara kendilerini tanıtmaları yönünde resmi bir şart yoktur,
ancak üçüncü tarafların kendilerini katılımcıların genelinden ayırt etme talepleri varsa veya belirli
alanlara erişim ya da polis hatlarından geçmek gibi bir özel muamele talep ediyorlarsa, belirgin bir
şekilde görünür olmaları veya bir kimlik tespit vesilesine sahip olmaları faydalı olabilir.
Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından 1979'da kabul edilen Polis Beyannamesi hakkındaki 690 sayılı Karar, Paragraf
13: “Polis memurları, silahları kullanabilecekleri şekil ve koşullara ilişkin açık ve kesin talimatlar alacaktır." Benzer şekilde, Kolluk
Kuvvetlerinin Güç ve Ateşli Silah Kullanımına İlişkin BM Temel İlkeleri, paragraf 1, a.g.e., not 347: Hükümetlerin ve kolluk
kuvvetlerinin, kişilere karşı kolluk kuvvetleri tarafından güç ve ateşli silah kullanılmasına ilişkin kural ve düzenlemeleri kabul edip
uygulayacağını belirtmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi şunu ifade etmiştir: “… [M]adde 2 metni bizzat göstermektedir ki
polis memurları tarafından ölümcül güç kullanılması bazı durumlarda haklı görülebilir. Bununla birlikte, Madde 2 sınırsız yetki
vermemektedir. Devlet görevlilerinin düzenlenmelere aykırı ve keyfi eylemleri, insan haklarına etkin saygı gösterilmesiyle
bağdaşmaz. Bu, ulusal hukuk kapsamında yetkilendirilmiş olmanın yanı sıra kolluk operasyonlarının keyfiliğe ve gücün kötüye
kullanılmasına karşı yeterli ve etkili bir koruma sistemi çerçevesinde yeterince düzenlenmesi gerektiği anlamına gelir." Giuliani ve
Gaggio / İtalya, Başvuru No. 23458/02, 25 Ağustos 2009 (1 Mart 2010 tarihinde Büyük Daire'ye iletilmiştir), paragraf 204-205.
360 Örneğin, Danimarka'daki Polis Çalışma Kanunu (20 Ağustos 2015 tarihli ve 956 sayılı kanun, Madde 9(5), bir toplantının
dağıtılmasından önce üç uyarıda bulunulmasını şart koşar. 1990 tarihli Polonya Toplantı Kanunu Madde 12(2) de aynı şartı içerir.
361 Bkz. BM Özel Raportörü Raporu (2012), A/HRC/20/27, a.g.e., not 56, paragraf 36, Amerikalar Arası İnsan Hakları Komisyonunun
idari kontroller listesine atıfta bulunur (Amerika'daki İnsan Hakları Savunucularının Durumuna İlişkin Rapor, paragraf 68).
362 Ölümcül olmayan güç kullanımlarının kapsamlı bir şekilde rapor edilmesini sağlamak için, kurumlar 'güç' terimini geniş bir
kapsamda tanımlamalıdır. Ayrıca örneğin bkz. "Kolluk Meslek Ahlakı Bütünlüğünü Teşvik Etmeye Yönelik İlkeler", ABD Adalet
Bakanlığı (2001). Şu adreste mevcuttur: <http://www.ncjrs.gov/pdffiles1/ojp/186189.pdf>, s.5-6, paragraf 7, “Güç Kullanımının
Bildirilmesi.”
359