CDL-AD(2019)017rev
- 16 -
49. Bir gösteriyi düzenleyenlerin şiddet içeren niyetleri olduğunu kanıtlama yükümlülüğü yetkililere
aittir. Bir toplantı organizatörünün niyetini değerlendirmeye ve kanıtlamaya çalışırken, yalnızca
geçmişte aynı organizatörün düzenlediği ve/veya aynı katılımcıların büyük bir kısmının katıldığı
etkinliklerde meydana gelmiş şiddet olayları dikkate alınarak barışçıl olmayan niyetler güdüldüğü
çıkarsanamaz. Ayrıca bir organizatöre bu tür kanıtlardan çıkarsanan olumsuz sonuçlara itiraz etme
fırsatı verilmelidir. Örneğin, şiddeti önlemek amacıyla iyi niyetli önlemler aldıklarını göstermeleri için
olanak tanınmalıdır. Bununla birlikte, yetkililere bu konuları değerlendirirken bir takdir payı
bırakılmalıdır.
50. Bir toplantıda az sayıda katılımcı tarafından (nefreti, şiddeti veya ayrımcılığı teşvik eden dil
kullanımı dahil olmak üzere) şiddete başvurulması, bu davranışlar dışında barışçıl bir şekilde
gerçekleştirilen bir toplantıyı tek başına barışçıl olmayan bir toplantıya dönüştürmez. Dahası,
"organizasyonu gerçekleştiren grubun üyesi olmayan, şiddet içeren davranışlar sergileme
niyetindeki aşırıcıların bir gösteriye katılma olasılığı, barışçıl kalanların [barışçıl toplanma
özgürlüğü hakkını] bu şekilde ellerinden alamaz”.62 Tam tersine, uluslararası standartlar, bir
toplantıyı düzenleyenlerin kontrolü dışındaki gelişmelerin bir sonucu olarak toplantının bir
toplumsal olayla sonuçlanması yönünde gerçek bir risk olsa bile bunun tek başına toplantıyı
AİHS Madde 11(1) kapsamından çıkarmayacağını belirtir.63 Dahası, Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesi'nin de belirttiği üzere, “Gösteri sırasında başkaları tarafından gerçekleştirilen
münferit şiddet vakaları veya diğer cezaya tabi eylemler sonucunda bir kişinin barışçıl toplanma
özgürlüğünden yararlanma hakkı, söz konusu kişinin kendi niyeti veya davranışı açısından
barışçıl kalması durumunda elinden alınamaz."64 Bir gösteri sırasında nadiren görülen münferit
şiddet olayları, katılımcılar tarafından gerçekleştirilmiş olsalar bile, toplantılara ve onların
barışçıl katılımcılarına yönelik kapsamlı kısıtlamaları ve hatta bu toplantıların dağıtılmasını
haklı göstermek açısından tek başlarına yetersizdir.65 Aksine, şiddet, orantılılık doktrinine tam
anlamıyla uyan, ölçülü ve kademeli bir yanıt gerektirir (bkz. Paragraf 47 ve 156).
51. 'Şiddet' teşkil eden veya buna neden olan davranış. 'Şiddet' teşkil eden veya 'şiddete'
neden olabileceği düşünülen davranış yelpazesi, dar bir şekilde yorumlanmalı, ilke olarak,
yaralanmalara ya da mala yönelik ciddi zarara neden olan veya o niyetle uygulanan fiziksel gücü
kullanmakla veya başkalarını bu şekilde güç kullanmaya alenen teşvik etmekle, söz konusu
yaralanma veya zararın gerçekleşmesinin muhtemel olduğu durumlarda, sınırlandırılmalıdır.66
Belirli içerik veya mesajların, katılımcı olmayan kişilerden kaynaklanan güçlü tepkilere neden
olabileceği gerçeği, bir toplantıyı 'barışçıl olmayan' bir toplantı haline getirmez.
3. Toplantılara katılım
52. Toplantılara katılım her zaman gönüllülük esasına dayalı olmalıdır. Bir toplantıya
katılması için kimse (doğrudan veya dolaylı olarak) asla zorlanmamalı, katılım her zaman
gönüllülüğe dayalı olmalıdır.67 Bununla birlikte, toplantılara katılımın teşvik edilmesi (örneğin,
organizatörlerin muhtemel katılımcılara bir etkinliğe ücretsiz ulaşım sağladıkları durumlarda),
bu tür teşvikler sağlanması kampanya finansmanına orantılı sınırlar koyan yasalara aykırı
olmadığı sürece yasal düzenlemeye tabi olmamalıdır.68
Christians against racism and fascism (CARAF) (Irkçılığa ve Faşizme Karşı Hıristiyanlar) / Birleşik Krallık (1980), a.g.e., not 38, s.
148-149; Ezelin / Fransa (1991), a.g.e., not 11, paragraf 41.
63 Schwabe ve MG / Almanya, Başvuru No. 8080/08 ve 8577/08, 1 Aralık 2011, paragraf 103; Taranenko / Rusya (2014), a.g.e., not
60, paragraf 66.
64 Bkz. Ziliberberg / Moldova, Başvuru No. 61821/00, 4 Mayıs 2004, (kabul edilebilirlik). Ayrıca bkz. Ezelin / Fransa (1991), a.g.e., not
11, paragraf 53: "Barışçıl bir toplantıya - bu örnekte, yasaklanmamış bir gösteriye - katılma özgürlüğü o kadar önemlidir ki bir avukat
için bile hiçbir şekilde kısıtlanamaz. Şu kadar ki ilgili kişinin kendisi böyle bir durumda kınanacak bir davranışta bulunmamış olsun."
65 Ziliberberg / Moldova (2004), a.g.e., not 42, s.10, alıntı Ezelin / Fransa (1991), a.g.e., not 11, paragraf 34. Ayrıca bkz. Annenkov ve
Diğerleri / Rusya (2017), a.g.e., not 48, paragraf 98 ve 124-6) ve Collins / Ürdün, 110 F.3d 1363, 1371-1373 (9. Daire, 1996) (Polis,
tüm protesto gösterisini yasaklamak yerine yasalara uygun olan ve olmayan davranışlar arasında ayrım yapmalıdır).
66 Bkz. Brandenburg / Ohio, 395 US 444 (1969). Kararda; ateşli konuşmalar kişileri kaçınılmaz şekilde hukuksuz eylemlere teşvik
etmedikçe ve teşvik etmesi muhtemel olmadıkça hükümetin bu tür konuşmaları cezalandıramayacağına hükmedilmiştir.
67 Örneğin bkz. Tacikistan'ın 2014 tarihli Toplantılar, Gösteriler ve Sokak Yürüyüşleri Hakkında Kanunu, Madde 5 (Kitlesel etkinlik
düzenleme ilkeleri): “Kitlesel etkinlikler aşağıdaki ilkelere dayanır: - kanunilik; - insan ve vatandaşlık hak ve özgürlüklerine saygı ve
bunlara uyma; - karar vermede şeffaflık; kitlesel bir etkinliğe gönüllü katılım."
68 Belirli bir grup veya amaca verilen desteğin görünümünü suni olarak şişirmeyi hedefleyen bu tür uygulamalar (bazen 'suni
62