- 23 -
CDL-AD(2019)017rev
medyayı bloke etmek suretiyle engellenmemesini sağlamak zorundadır. BM düşünce ve ifade
özgürlüğü hakkının geliştirilmesi ve korunması Özel Raportörünün belirttiği gibi, sunulan
gerekçeye bakılmaksızın, kullanıcıların internet erişiminin engellenmesi orantısızdır ve MSHUS
Madde 19(3)'ün ihlalidir.105
71. İnternette toplantılarla ilgili faaliyetlerin devlet tarafından denetlenmesinin
sınırları.106 Toplantıların mesajını teknoloji yoluyla yaymanın faydaları çok fazla olsa da aynı
teknoloji, çabalarını koordine etmek için onu kullanan protestoculara karşı da kullanılabilir.
Geleneksel toplantılar, katılımcılara, eğer isterlerse, belirli bir düzeyde anonimlik veya en
azından daha düşük bir 'belirlenme' veya tespit edilme olasılığı sunar. İfade amacıyla maske
takmak bile uluslararası hukuka göre meşru kabul edilmektedir (bkz. paragraf 153). Bununla
birlikte, yeni teknolojilerin kullanılması, devlet veya üçüncü kişiler tarafından kullanılan
gözetim ve izleme araçlarının varlığı nedeniyle her zaman aynı anonimlik imkanını sunmaz. Bu
nedenle Devletler, toplantılara ve protesto eylemlerine katılan kişileri izlemek (veya bazen baskı
kurmak için) için gözetim araçlarını kullanmaktan kaçınmalıdır. Bu tür teknolojiler arasında
polis video kayıtları107 ve yüz tanıma araçları, aktivistler tarafından kullanılan internet
portallarının ve sosyal medya sitelerinin gözetimi ve (bir gösteriye veya mitinge katılıp
katılmadığını tespit etmek için) konum izleme yoluyla bir kişinin bulunduğu yerin belirlenmesi
yer alır. Bu tür araçlar yalnızca böylesi bir müdahalenin kesin olarak kanıtlanmış ve orantılı
ulusal güvenlik veya kamu düzeni gerekçelerine dayanılarak gerekçelendirilebildiği durumlarda
kullanılmalı ve yargı denetimine tabi tutulmalıdır.
72. Terörizmle mücadele tedbirleri gibi devlet tarafından alınan herhangi bir güvenlik önlemi
(bkz. paragraf 151), örneğin, internet erişiminin denetlenmesi veya kısıtlanmasını içeren
tedbirler, yapıları gereği geçici olmalı, dar anlamda tanımlanmalı ve kanunlarla açık bir şekilde
belirlenmiş, muhalefeti ve eleştirel söylemleri hedeflemek için kullanılmayan meşru bir amacı
karşılamalıdır.108
73. Çevrimiçi gizlilik hakları. Objektif kanıtlarla desteklenen bir mahkeme emri yokken,
İHS'leri bir toplantıya katılan kişiler arasında paylaşılan bilgileri yetkililere iletmeye zorlamak
hukuka aykırı olmalıdır. Mevzuat, verilerin yalnızca sınırlı bir süre için veya ciddi bir suçun
soruşturulmasını sağlamak amacıyla kesinlikle gerekli olduğu durumlarda saklanmasına izin
vermelidir. Aracılar, ciddi bir suçun işlendiğini gösteren kısıtlanmış içeriğin farkına
vardıklarında, bunu gecikmeden bir kolluk kuvvetine bildirmelidir. (İnternet aracılarının görev
ve sorumlulukları için bkz. CM/Rec(2018) 2). Kamu yetkililerinin bu tür verilere yalnızca
gerektiğinde erişmesini ve kullanmasını sağlamak için güvenlik tedbirleri bulunmalıdır.
C. Çekirdek Devlet Yükümlülükleri
74. Yükümlülüklerin kapsamı. Barışçıl toplanma özgürlüğü hakkını koruyan insan hakları
belgeleri ve siyasi açıdan bağlayıcı AGİT taahhütleri109 ile bağlı devletler, kendi yetki
alanlarındaki tüm bireyler için o belge ve taahhütlerde yer alan hakların korunmasını sağlamak
CCPR/C/105/D/1784/2008.
BM Özel Raportörü Raporu (2011), A/HRC/17/27 a.g.e., not 93, paragraf 78.
106 Big Brother Watch ve Diğerleri / Birleşik Krallık (Başvuru No. 58170/13, 62322/14 ve 24960/15), 13 Eylül 2018 tarihli karar.
107 Protestocuların görüntülerinin polis tarafından kaydedilmesi temelinde yapılan tutuklamalara örnek olarak, 2008 yılında
Türkiye'de gerçekleşen Kürt protestoları verilebilir (Bu protestolar sırasında, diğer hususların yanı sıra çocuklar polise taş atarken
kaydedilmiş ve tutuklanmıştır). Gülcü / Türkiye, Başvuru No. 17526/10, 19 Ocak 2016, paragraf 6: “Gösteri sırasında polis tarafından
kaydedilen video görüntülerinin incelenmesinin ardından 21 Temmuz 2008 tarihinde dört polis memuru tarafından hazırlanan bir
rapora göre…”
108 Bkz. AGİT, “Freedom of expression on the Internet: A study of legal provisions and practices related to freedom of expression, the free
flow of information and media pluralism on the Internet in OSCE participating States" (İnternette ifade özgürlüğü: AGİT katılımcısı
Devletlerde internette ifade özgürlüğü, serbest bilgi akışı ve medya çoğulculuğu ile ilgili yasal hükümler ve uygulamalara dair bir çalışma”,
2010.
109 Örneğin bkz. AGİT, İstanbul Belgesi 1999, paragraf 7: “(…) Tüm AGİT taahhütleri, istisnasız olarak, her bir katılımcı Devlete eşit
şekilde uygulanır (…) Bu taahhütleri ortak başarımız olarak görüyoruz ve dolayısıyla bunları tüm katılımcı Devletler için acil ve meşru
birer konu başlığı olarak görüyoruz."
105