CDL-AD(2019)017rev
- 44 -
diğer endişeler veya itirazlar dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere) kanıtlara tam erişime sahip
olmalıdır. Uygulanan kısıtlamaların orantılı olup olmadığı ancak o zaman tam olarak
değerlendirilebilir. Yetkililer tarafından bu tür bir erişim reddedilirse, taraflar, delilleri gizleme
kararının hızlı bir şekilde yargı denetimine tabi tutulması kararı çıkarttırabilmelidir. Yetkililer,
açıklanmamış kanıtları toplantılara kısıtlama getirme gerekçesi olarak dikkate almamalıdır.
G. Toplantı Öncesinde veya Sırasında Uygulanan Kısıtlamalar
128. Toplantı öncesi kısıtlamalar. Kural olarak, barışçıl toplantıların düzenlenmesi
kısıtlama olmaksızın kolaylaştırılmalıdır. Ancak bazı durumlarda, kısıtlamaların uygulanması
gerekli olabilir. Kısıtlamalara, ancak uluslararası insan hakları belgelerinde belirtilen
gereklilikleri yerine getirmeleri durumunda, yani kısıtlamaların hukukta resmi bir temeli
olması, meşru bir amacı bulunması ve gerekli ve orantılı olması halinde izin verilir.
129. Herhangi bir kısıtlamanın yasal bir temeli olmalıdır. Gerek toplantılara getirilen
herhangi bir kısıtlamanın gerekse kısıtlamayı uygulayan makamın görev ve yetkilerinin resmi
temeli yasalar olmalıdır.233 Aynı durum, bir toplantıdan sonra uygulanan yaptırımlar için de
geçerlidir. Mevzuatın kendisi, bir bireyin davranışının hukuka aykırı olup olmayacağını
değerlendirmesine ve ayrıca bu tür bir ihlalin olası sonuçlarını öngörmesine imkan verecek
kadar kesin olmalıdır (bkz. paragraf 96 ve devamı, 'Yasal çerçevenin gereklilikleri'). İç mevzuatta
net tanımlara yer verilmesi; kanunun anlaşılması ve uygulanmasının kolay olmasını ve bir
düzenlemenin düzenlenmeye ihtiyaç duyulmayan faaliyetlere müdahale etmemesini sağlamak
açısından hayati önem taşımaktadır. Dolayısıyla tanımlar ne çok ayrıntılı ne de çok geniş
kapsamlı olmalıdır.234
130. Kısıtlamaların meşruiyeti. Barışçıl toplanma özgürlüğü hakkının kısıtlanması, ilgili
uluslararası ve bölgesel insan hakları belgelerinde belirtilen bir veya daha fazla meşru zemine
dayanmalıdır. Özellikle, MSHUS Madde 21 ve AİHS Madde 11 aşağıdaki gerekçeleri belirtmektedir:
ulusal güvenlik; kamu güvenliği; "kamu düzeni (ordre public)" (MSHUS)/ "toplumsal olayların veya
suçun önlenmesi" (AİHS); halk sağlığı veya ahlakının korunması; başkalarının hak ve özgürlüklerinin
korunması. Bu gerekçelere iç mevzuatta ilave gerekçeler eklenmemeli,235 anılan gerekçeler yetkililer
tarafından dar bir şekilde yorumlanmalıdır.236
131. Kısıtlamalar, meşru bir amaca ulaşmak için gerekli ve orantılı olmalıdır. Barışçıl toplanma
özgürlüğüne getirilen kısıtlamalar, ister yasada düzenlenmiş ister uygulamada geçerli olsun, hem
meşru bir amaca ulaşmak için gerekli hem de bu amaçla orantılı olmalıdır.237 Gereklilik, söz
konusu kısıtlama için 'acil bir toplumsal ihtiyaç' bulunduğunu ifade eder. Bu, bir kısıtlamanın
yalnızca 'makul' veya 'uygun' olmaktan ziyade zorunlu kabul edilmesi gerektiği anlamına gelir.238
Bkz. Hyde Park / Moldova No. 2 (2009), a.g.e., paragraf 27, Not 120. Bu durumda, kısıtlama nedenlerinin yasal olarak yetkili
makam tarafından iletilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Mahkeme, bir gösteriyi kısıtlamak için Belediye tarafından belirtilen
gerekçelerin ilgili Toplantı Yasası ile uyumlu olmadığını ve mahkemeler halka açık toplantıları düzenlemek için yasal olarak
yetkilendirilmiş makamlar olmadığından ve bu görevi kendi hesaplarına veya yerel makamlar hesabına yasal olarak yerine
getiremediğinden, daha sonra Mahkeme tarafından uygun gerekçelerin sunulmasının yeterli olmadığını kaydetmiştir.
234 İç mevzuatta toplantı türlerini ayırt etmek için kullanılan terimler, yeterli açıklıkla tanımlanmalıdır. Örneğin, Chumak / Ukrayna
(2018), a.g.e., not 50, paragraf 47.
235 Bkz. AİHS, Madde 17, “[B]u Sözleşmedeki hiçbir hüküm, bir Devlete, topluluğa veya kişiye, [Sözleşmede tanınan hak ve
özgürlüklerin] Sözleşmede öngörülmüş olandan daha geniş ölçüde sınırlandırılmalarını amaçlayan bir etkinliğe girişme ya da
eylemde bulunma hakkı verdiği biçiminde yorumlanamaz". Ayrıca devlet yetkilileri, uluslararası belgelerde belirtilen izin verilebilir
meşru amaçları, özellikle de belirli bir protestonun esasına ilişkin kendi görüşlerine dayanan argümanlarla desteklememelidir; bkz.
Hyde Park / Moldova (No. 3) (2009), a.g.e. not 173, paragraf 26.
236 Bu nokta, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından vurgulanmıştır. Bkz. Bakanlar Komitesinin cinsel yönelim veya toplumsal
cinsiyet kimliği temelli ayrımcılıkla mücadele tedbirleri hakkında Üye Devletlere yönelik CM/Rec(2010)5 sayılı Tavsiye Kararı (31
Mart 2010), paragraf 16.
237 Örneğin bkz. Rassemblement Jurassien Unité Jurassienne / İsviçre (1979), a.g.e., not 42.
238 Örneğin bkz. kıyasen, Chassagnou / Fransa, Başvuru No. 25088/94, 28331/95 ve 28443/95), 29 Nisan 1999, paragraf 112:
"["g]erekli" terimi, "faydalı" veya "arzu edilir" gibi ifadelerin esnekliğine sahip değildir. Ayrıca kıyaslayınız: AGİT/DKİHB ve Venedik
Komisyonu, Dini Toplulukların veya İnanç Topluluklarının Tüzel Kişiliği Hakkında Kılavuz, (Varşova / Venedik 2014), paragraf 9: "
'Acil bir toplumsal ihtiyaç' kavramı dar bir şekilde yorumlanmalıdır, yani sınırlamalar sadece faydalı veya arzu edilebilir değil, aynı
zamanda gerekli olmalıdır."
233