Ayrımcılığı İspatlamak: Güçlükler ve Olanaklar
gulanması ihtimali gibi etik sorunlardır. Bu sorunların hangi aşamada
özel hayata saygı hakkını ihlal ettiği konusunda önemli etik tartışmalar
yürütülebilir. Gizli ajan ya da sivil polis etkinliklerinde de gündeme gelebilen bu sorunda deneklerin pasif durumda olması ve karşısındakini
bir suç işlemeye kışkırtacak davranışlardan çekinmesi önem taşır. Yine
ayrımcılık yapıldığı kanısını desteklemek adına karşılaştırılabilir ve
temsil eden veriler elde etmek gereklidir.
4. Mağduriyet Çalışmaları (Victimization Studies)
Mağduriyet çalışmaları, ayrımcılığa uğrayan grup veya kişilerin deneyimlerine ilişkin anket ve görüşme gibi çeşitli çalışmaları içerir. Bu tür
çalışmalar daha sınırlı nitelikte olmaları nedeniyle tek başına bir ispat
aracı niteliğinde kabul edilemeyecekse de davalarda argümanı destekleyici olabilecektir. Örneğin kadına yönelik şiddetin ayrımcı temelde olup
olmadığı konusunda değerlendirme yaparken AİHM, bu şiddetin yaygınlığı ve bilinirliğine karşın devletin bu şiddetle mücadelede yeterince
aktif olmadığı değerlendirmesinde bu tür araştırmaların varlığını ayrımcılığın ispatında kullanmaktadır.14 Bu bakımdan, sivil toplum örgütlerinin raporları ile konuyla ilgili yapılan akademik çalışmalar ayrımcılığın
ispatlanmasında destek araçları olarak kullanılabilecektir.
5. Ayrımcılık Yapanın Öz-Değerlendirmesi (Self-Reports)
Ayrımcılığa uğrayanlar değil, ayrımcılık uygulayanlar üzerinde çalışmalar yapılması da bir başka yöntemdir. Bu yöntemde bu kişilerin ayrımcı
davranış, inanç ve algılara sahip olup olmadığı veya bunların farkında
olup olmadığına ilişkin araştırmalar yapılır. Ancak bu tür araştırmalarda
ayrımcılık yapan kişinin ayrımcı olmadığını göstermek üzere gerçekçi
14 Bunun en tipik örneğini AİHM’in Opuz kararında görmek mümkündür. Kararda Türkiye’de kadına karşı şiddetle ilgili çeşitli derneklerin ve insan hakları örgütlerinin raporlarına yer vermiş
ve bu şiddetin bilinir olmasına dayanak olarak kullanmıştır.
89