Yedi: ifade özgürlüğü güvence altına alınmalıdır. Gazeteciler ve insan hakları savunucuları dahil olmak üzere, sivil toplum aktörlerinin krize ve yönetimine ya da diğer konulara dair bilgi ve fikirleri özgürce araştırma, elde etme ve açıklama hakkı güvence altına alınmalıdır. İnsan hakları savunucularını hedef göstermek için uzun süreden beri suiistimal edilen ve “yanlış haberleri” cezalandıran yasalardan özellikle kaçınılmalıdır. Sekiz: sivil toplumun çok taraflı kurumlara katılımı güvence altına alınmalıdır. BM ve diğer çok taraflı kurumlar, sivil toplum örgütlerinin Covid-19 ile mücadeleyle ilgili olanlar dahil tüm politika kararlarına, özellikle kamu-özel sektör ortaklıklarının söz konusu olduğu durumlarda katılmaya devam etmelerini sağlayacak adımlar atmalıdır. Ayrıca, BM insan hakları organlarının açık oturumları ve diğer toplantılara ilişkin yayınlar ve arşiv görüntüleri ulaşılabilir halde tutulmaya devam edilmelidir; uygun olduğu takdirde, sivil toplumun video bağlantısı üzerinden söz konusu toplantılara katılımı kolaylaştırılmalıdır. Bizzat toplantı yapmanın mümkün olmadığı durumlarda, BM Kuruluşlar ve organları proaktif bir tutum sergileyerek sivil topluma ulaşmalı ve çevrimiçi toplantılar ile istişareler yapılırken insan hakları savunucularının güvenlik ihtiyaçlarını ve örgütlenme özgürlüğünü internet ortamında sürdürmenin zorluklarını dikkate almalıdır. BM Ülke Ekipleri bu dönemde bilhassa önemlidir; Covid-19 ile mücadele ve insan hakları konusunda sivil toplum ile ilişkiler güçlendirilmelidir. Bu şekilde BM/hükümet ortaklıkları ile müdahalelerinin etkililiği sağlanacak ve Covid-19 bağlamında sivil toplum üzerindeki olası kısıtlamalar izlenecektir. Dokuz: uluslararası dayanışmaya her zamankinden daha fazla ihtiyaç vardır. Mali sınırlamalar, sivil toplumun Covid-19 krizi ile mücadeleye katkı sunabilmesini ciddi şekilde kısıtlamaktadır. Sivil toplumun fonlara erişimi, sınır ötesi desteği kısıtlayan yasalar nedeniyle krizden önce bile sınırlıydı. Devletler, sivil toplumun özellikle uluslararası fonlar dahil fonlara erişimini haksız yere kısıtlayan yasaları yürürlükten kaldırmalıdır. Ayrıca, mümkün olduğunda Devletler, sivil toplum örgütlerine hem mali hem de diğer destekleri sağlamalı ve birçok sivil toplum örgütünün kamu sağlığının korunmasındaki kilit rolünü tanımalıdır. On: Covid-19’un gelecekteki sonuçları ve halkın reform çağrıların��n yanıtlanması Son olarak, Özel Raportör, dünya çapında eşine rastlanmamış bir protesto dalgasının mevcut krizden önceki yıla damga vurduğunu gözlemlemiştir. Protestocuların talepleri ve kaygıları bağlama göre farklılaşsa da protestocular, istikrarlı bir biçimde daha demokratik bir yönetimi, insan haklarına daha fazla saygıyı, eşitliğin artmasını, tasarruf politikalarına son verilmesini, yaygınlaşan yolsuzluk ve iklim değişikliğiyle mücadele için kayda değer adımların atılmasını Web adresi:www.esithaklar.org e-posta: esithaklar@gmail.com Adres: Gümüşsuyu mah. Ağa Çırağı sokak Pamir Apt no 7/1, Beyoğlu/ İSTANBUL