D İ N , TO P LU M S A L C İ N S İ Y E T V E K Ü LT Ü R E O D A K L A N A R A K D E R S K İ TA P L A R I N I N İ Ç E R İ Ğ İ N İ N K A P S AY I C I H A L E G E T İ R İ L M E S İ
BÖLÜM II – ODAK TEMALARININ SUNUMU
Bu bölümdeki üç temel konu, referans ve
kullanım kolaylığı için yapılandırılmıştır.
Her bir konu sunulurken şu unsurlar ele
alınmıştır: konunun arka planı, başlıca endişeler ve eğitimin bu konuların ele alınmasındaki rolü. Her bir konuyu sunmak için bir
dizi kritik soru ele alınmıştır.
Bu sorular şunlardır:
• Birleşmiş Milletler, barışı ve insan hakları-
nı desteklemeye ilişkin uluslararası perspektiften bu konuyu nasıl ele almıştır?
• Bu konu, bir eğitim sisteminin kaliteli öğrenme materyalleri sağlama taahhüdü ile
ne kadar alakalıdır?
• Okullarda ve diğer öğrenme alanlarında
evrensel olarak paylaşılan değerlere saygı
duyulmasını sağlamak için bu konu kapsamında sorulacak somut sorular nelerdir?
Temel konular
Din
Arka plan
Tarih boyunca pek çok devletin egemen bir
din aracılığıyla birliği sağlamaya çalışmasına rağmen, çağdaş toplumlarda dinler ve
inançlar giderek daha da çeşitlenmektedir.
Çoğu durumda, azınlık dinleri, baskın dinlerin yanında farklı seviyelerde özgür şekilde yaşamıştır.1 Dahası, farklı mezhepler ve
eğilimler genellikle aynı din içinde ortaya
çıkmış ve bazen bölünmelere, dini savaşlara
ve buna benzer çatışmalara yol açmıştır. Küreselleşmenin yükselişiyle birlikte bireylerin
karşı karşıya olduğu dünya görüşlerinin ve
dini uygulamaların çeşitliliği de artmıştır.
Başlıca endişeler
Bu kılavuz, dinler arasında barışçıl, saygıya dayalı alışverişi teşvik ederken, bireylere
toplumlarda mevcut olan inançların çeşitliliğini takdir etmelerinde yardımcı olmayı
amaçlamaktadır. Bu, yalnızca birçok farklı
inancın var olduğunu değil, aynı zamanda bu inançların kendi dini kaynakları ve
kökenleri hakkında farklı yorumlara sahip
olduğunu kabul etmek anlamına gelmektedir. Bu çeşitliliği takdir etmek, laik felsefi
perspektifler de dahil olmak üzere hiçbir
tanrı kavramına sahip olmayan maneviyat
biçimlerine ve felsefi geleneklere de saygı
duymayı gerektirir. Laik veya son derece laikleşmiş toplumlar dini politikadan, vatandaşlığı inançtan ve medeni hukuku da dini
hukuktan ayırır. Bu toplumlarda, kişinin
hangi dine mensup olduğuna bakılmaksızın,
sivil ve siyasi katılımı hedefleyen eğitimi savunma eğilimi vardır.
Eğitimin rolü
Ders kitapları, başkalarının inançları hakkında farkındalık yaratma ve toplumlarda
ve genel olarak dünyada var olan inançların
çeşitliliğine ilişkin anlayış ve saygıyı geliştirme sürecinde etkilidir. Ders kitapları önyargı ile mücadeleye yardım edebilir, çoğulculuğu bir değer olarak sunabilir ve kişinin
inançlarını ifade etme hakkına saygıya dayalı karşılıklı anlayışı teşvik edebilir. Hoşgörüyü, ayrıştırıcı kalıpyargılar ve ayrımcılık
1 Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü, 1948 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinde ve 1960 Eğitimde Ayrımcılığa Karşı Sözleşmede tanınmaktadır. Bugün, Devletlerin çoğu vicdan özgürlüğünü ve ibadet özgürlüğünü temel özgürlükler olarak kabul etmektedir
10