SEÇMELİ DİN DERSLERİ VE KİTAPL ARI HAKKINDA iNSAN HAKL ARI TEMELLi BiR DEĞERLENDiRME 3. Seçmeli Din Dersleri Kitapları Uluslararası İnsan Hakları Standartları Özelde Toledo Klavuz İlkeleriyle Uyumlu mudur? Toledo Klavuz İlkeri’ne göre din eğitim ve öğretiminin hassas, dengeli, kapsayıcı, doktriner olmayan, yansız olmasının yanı sıra insan hakları ilkelerini esas alan nitelikler taşıması gerekmektedir. Bu ilkeler dışında Toledo Kılavuzu’nda bireylerin bir dine veya inanca inanma/bağlı olma haklarına saygı ve hoşgörü tutumunun kazandırılması; dinler ve inançlarla ilgili konuların insan hakları ve barış gibi daha geniş kapsamlı konularla ilişkilendirilmesi; farklı dinler ve inanç sistemleri ve bunların içindeki çeşitlilik hakkında temel bilgi sahibi olunması; tarih ve tarihsel gelişmeleri farklı bakış açılarıyla görme biçimlerinin var olduğunun algılanması; kişinin hayatında dinsel veya felsefi inancın önemli olduğunun kavranması; farklı dinler ve inançlar arasındaki benzerlik ve farklılıkların algılanması; dinsel topluluklar ve üyelerine ilişkin olumsuz basmakalıp tipler hakkında bilgi sahibi olarak bunların fark edilmesi ve sorgulanması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca ҫocukların ve ailelerinin düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne saygı gösterilmesi en temel insan haklarından birisi olup, bu hak ve özgürlüğün din eğitim ve öğretiminde sürekli göz önüne alınması gerekmektedir. Bu bölümde, yukarıda da belirtildiği gibi Toledo Klavuz İlkeleri ışığında ortaokul ve ortaöğretim boyunca müfredatta olan seҫmeli din derslerine ait bütün kitaplar incelenecek, özellikle de aşağıda belirtilen üҫ ana unsura sıklıkla yer verilecektir. 95 Kapsayıcı 18. Milli Eğitim Şurası’nda Anayasa’nın 24. maddesi gereğince isteyen anne ve babaların çocuklarının ahlaki ve manevi değerlerini geliştirmelerine yardımcı olmak amacıyla seçmeli din eğitimi verilebilmesi için düzenlemeler yapılması gerektiği kararı alınmıştır. Bu kararda din eğitimi denirken sadece İslam dini kastedilmemektedir. Bu anlamda, seçmeli din dersi olarak okutulan derslerde sadece İslam dininin öğretilip öğretilmediği bu raporda detaylı bir incelemeye tabi tutulacaktır. Özellikle, bu noktada Temel Dinî Bilgiler dersinin neden sadece İslam dininden bahsettiği, sorulması gereken bir sorudur? Peygamberimizin Hayatı dersi kitaplarında tabii ki dersin içeriği itibariyle Hz. Muhammed’in hayatının ağırlıklı olması anlaşılır olmakla birlikte, başka peygamberlere de değinilip değinilmediği incelenecektir. Kur’an-ı Kerim dersinde de başka dinlerin kutsal kitaplarına değinilip değinilmediği yakın bir incelemeye tabi olacaktır. Bunun dışında bu raporda, söz konusu derslerdeki “milli değerler” ve “milli birlik ve beraberlik” vurgusuyla sadece Müslüman ve Türk kimliğinin ana özne olduğu bir “milli kültür”ün mü yerleştirilmeye ҫalışıldığı ve özetle bu kimliğin kapsayıcı olup olmadığı sorgulanacaktır. 96 95 Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi İnanç Özgürlüğü Uzmanları Danışma Kurulu, “Toledo Guiding Principles on Teaching about Religions and Beliefs in Public Schools [Devlet Okullarında Dinler ve İnançlar Hakkında Öğretim Üzerine Toledo Kılavuz İlkeleri]”, 2007, https://www.osce.org/files/f/documents/c/e/29154.pdf, erişim tarihi 11 Şubat 2021. 96 Bu ilkeler için bkz. Mine Yıldırım, “2011-2012 Ögretim Yılında Uygulanan Din Kültür ve Ahlak Bilgisi Dersi Programına İlişkin bir Değerlendirme”, ERG Yayınları, İstanbul, ss. 8-10. 44