DEVLET OKULLARINDA DİNLER VE İNANÇLAR HAKKINDA ÖĞRETİME İLİŞKİN TOLEDO KILAVUZ İLKELERİ • Dinler ve inançlar, bireylerin ve toplulukların yaşamlarında etkili olan güçlerdir ve bu nedenle de bir bütün olarak toplum için büyük öneme sahiptir. Çeşitliliğin olduğu toplumlarımızda insanların birbirlerini anlamaları ve aynı zamanda kendilerini koruyan hakların önemini takdir etmeleri için bu inançların anlaşılması gerekir. • Dinler ve inançlar hakkında öğrenme, kişinin kendi dinini veya inancını daha derinden anlaması da dahil olmak üzere, benlik oluşumuna ve gelişimine katkıda bulunur. Dinler ve inançlar hakkında araştırma yapmak, öğrencilerin zihinlerini anlam ve amaç sorularına açar ve öğrencileri tarih boyunca insanoğlu tarafından ele alınan kritik etik konularla yüzleştirir. • Dinlere ve inançlara dair bilgi olmadan çoğu tarih, edebiyat ve kültür anlaşılamaz. Bu nedenle dinler ve inançlar hakkında çalışmak, çok yönlü bir eğitimin önemli bir parçasıdır. Dinler ve inançlar hakkında öğrenim görmek, kişinin kendi eğitim birikiminin bir parçasını oluşturur, ufkunu genişletir, geçmişin ve bugünün karmaşalarına dair fikrini derinleştirir. • Dinler ve inançlar hakkında bilgi, saygılı davranışları teşvik etmeye ve sosyal uyumu güçlendirmeye yardımcı olabilir. Bu anlamda, toplumun tüm üyeleri, kendi kanaatleri ne olursa olsun, başkalarının din ve inanç sistemleri hakkındaki bilgilerden yararlanırlar. B. Amaç ve Kapsam Toledo Kılavuz İlkelerinin temel amacı, okullarda dinler ve inançlar hakkındaki araştırma ve bilgiyi, özellikle din özgürlüğünü geliştirmek için bir araç olarak desteklemeyi tercih ettiklerinde, AGİT üyesi Devletlere yardımcı olmaktır. Bu İlkeler, AGİT üyesi devletlerin devlet okullarındaki belirli dinlerin ve inançların öğretilmesine ilişkin çok çeşitli eğitim yaklaşımlarını ele almaya çalışmaz. İlkeler; belirli bir din ya da inanç geleneğinin, o geleneğin üyeleri tarafından ve/veya o geleneği temsil eden kuruluşların denetimi altında öğretildiği zaman olduğu gibi, belirli bir din veya inançta öğretimden farklı olarak, sadece farklı din ve inançlar hakkında öğretim sağlamaya çalışan eğitim yaklaşımına odaklanır.3 Bu Kılavuz İlkelerin, dinler ve inançlar hakkında öğretime odaklanmış olması, ne bu özel yaklaşıma ilişkin bir tercih olduğu ne de Toledo Kılavuz İlkeleri tarafından değinilmeyen alanlarda insan haklarına dair kaygıların ortaya çıkmayacağı anlamına gelir. İlkeler, halen AGİT üyesi Devletlerde var olan dinlerin ve inançların öğretimine ilişkin farklı yaklaşımlar bakımından tarafsızdır. Aksine, burada tartışılan yaklaşımın (dinler ve inançlar hakkında öğretim) takip edildiği her zaman ve her yerde düşünülmesi gereken hususları ortaya koymayı amaçlar. Dinler ve inançlar hakkında öğretim, devletin veya diğer kamu kurumlarının sorumluluğu altında olan okullarda ve programlarda, (belli bir dini veya ideolojik yönelime 3 Bu belgede “inanç”, insanlığın durumu ve dünya hakkında temel olan, derinden bağlı olunan vicdani inançları ifade eder. AGİT/ ODIHR Din ve İnanç Özgürlüğü Uzmanları Danışma Paneli, Din ve İnanca İlişkin Mevzuat İnceleme Rehberinde verilen çalışma tanımına bakınız (Varşova, ODIHR, 2004), s. 8. 18