SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ İÇİN ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜ VE TOPLANTI VE GÖSTERİ HAKKI KILAVUZU 13. Sivil toplum örgütleri ile ilgili olarak, Avrupa Konseyi’ne üye devletler, ‘sivil toplum örgütlerinin, özellikle kamuda farkındalık yaratma, kamusal hayata katılım, kamu otoritelerinin saydamlığını ve hesap verebilirliğini temin etme yoluyla demokrasi ve insan haklarının geliştirilmesine yönelik yaptığı hayati katkı ile yine STÖ’lerin demokratik toplumların kültürel yaşamlarına ve sosyal refahlarına yaptıkları ve eşit derecede önemli olan katkıları kabul etmişlerdir. 14. Sendikalarla ilgili olarak, ILO’nun Ana Sözleşmesi’nin Başlangıç bölümünde örgütlenme özgürlüğü ilkesinin tanınmasının çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve barışın tesis edilmesi için bir yol olduğu beyan edilmektedir. Gerçekten de, sendikalar bünyesinde örgütlenme hakkı, tarihsel olarak demokratik reformların ve daha genel anlamda devletlerin gelişiminin katalizörü olmuştur. Sendikalar aynı zamanda toplumsal cinsiyet eşitliğinin de geliştirilmesinde hayati bir rol oynamıştır. 15. Siyasi partiler de bir örgüttür ve demokratik sürecin ayrılmaz oyuncuları ve ‘çoğulcu bir demokrasi açısından elzem’ kabul edilmişlerdir. Özellikle siyasi partiler ile ilgili mevzuat, kadınların ve azınlıkların siyasi süreçlere ve kamusal hayata tam katılımlarını ve temsilini geliştirebilir ve destekleyebilir. Örgütlerin Temel Hakları 16. Örgütlenme özgürlüğü hakkı, bireysel olarak veya faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve kurucularıyla üyelerinin ortak menfaatlerinin gözetilmesine yönelik örgütün kendisi tarafından yararlanılabilen bir hak olarak tanınmıştır. 17. Örgütlenme özgürlüğü hakkı, kanaat ve ifade özgürlüğü, toplantı özgürlüğü, düşünce, vicdan ve din özgürlüğü gibi diğer insan hak ve temel özgürlükleri ile karşılıklı ilişki içindedir. 18. Gerçekten de, AGİT/ODIHR ve Venedik Komisyonu’na göre; ‘örgütlenme özgürlüğü, tüm yurttaşların kanaat ve ifade özgürlüğü hakkını tam anlamıyla, gerek kolektif gerekse bireysel olarak kullanmalarını sağlamaya yönelik bir araç olarak da güvence altına alınmalıdır’. 19. Ayrıca, AGİT/ODIHR ve Venedik Komisyonu şöyle ifade etmişlerdir: ‘yürürlükteki uluslararası antlaşmalar, Avrupa antlaşmaları ve diğer bölgesel antlaşmalar, bu hakları bireylerle ilişkili olarak kavramsallaştırmakla birlikte, örgütlenme özgürlüğünün bizatihi kendisi bu korumaları, korunan bireylerin temsilci organı olarak örgütleri de kapsayacak şekilde genişletmektedir’. Buna göre, örgütler de barışçıl toplantı hakkı, etkili başvuru hakkı, adil yargılanma hakkı, mülkiyetin, özel hayatın ve haberleşmenin korunması hakkı ve ayrımcılığa karşı korunma hakkı da dâhil olmak üzere diğer insan haklarından yararlanacaklardır. İyi Hazırlanmış Mevzuatın ve Elverişli Ortamın Önemi 20. Örgütlenme özgürlüğü hakkını etkileyen mevzuat, örgütlerin kuruluşunu kolaylaştırmak ve amaçlarını gerçekleştirmelerine olanak sağlamak amacıyla hazırlanmalıdır. Ayrıca, ilgili uygulayıcı otoritelerin mevzuatı doğru bir şekilde uygulamalarını sağlamak için mevzuat yeterli açıklık ve kesinlikte hazırlanmalıdır. 21. AİHM, örgütlenme özgürlüğü hakkının kullanılmasını güvence altına almak için devletin pozitif yükümlülüğü olduğunu kabul etmiştir. Özellikle de, ‘örgütlenme özgürlüğüne 16