SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ İÇİN ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜ VE TOPLANTI VE GÖSTERİ HAKKI KILAVUZU tiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır. Hukuka veya ahlaka aykırı amaçlarla dernek kurulamaz (Türk Medeni Kanunu md.56). Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir. Dernek kurucularının fiil ehliyetine sahip olması gerekir (Türk Medeni Kanunu md.57).15 yaşını bitiren ayırt etme gücüne sahip küçükler; toplumsal, ruhsal, ahlaki, bedensel ve zihinsel yetenekleri ile spor, eğitim ve öğretim haklarını, sosyal ve kültürel varlıklarını, aile yapısını ve özel yaşantılarını korumak ve geliştirmek amacıyla yasal temsilcilerinin yazılı izni ile çocuk dernekleri kurabilir veya kurulmuş çocuk derneklerine üye olabilirler. 12 yaşını bitiren küçükler yasal temsilcilerinin izni ile çocuk derneklerine üye olabilirler ancak yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar. Çocuk derneklerine 18 yaşından büyükler kurucu veya üye olamazlar (Dernekler Kanunu md. 3). Dernekler, kuruluş bildirimini, dernek tüzüğünü ve gerekli belgeleri yerleşim yerinin bulunduğu yerin en büyük mülki amirine verdikleri anda tüzel kişilik kazanırlar (Türk Medeni Kanunu md. 59). Kuruluş bildirimi ve belgelerin doğruluğu ile dernek tüzüğü, en büyük mülki amir tarafından altmış gün içinde dosya üzerinden incelenir. Kuruluş bildiriminde, tüzükte ve kurucuların hukuki durumlarında kanuna aykırılık veya noksanlık tespit edildiği takdirde bunların giderilmesi veya tamamlanması derhal kuruculardan istenir. Bu istemin tebliğinden başlayarak otuz gün içinde belirtilen noksanlık tamamlanmaz ve kanuna aykırılık giderilmezse; en büyük mülki amir, yetkili asliye hukuk mahkemesinde derneğin feshi konusunda dava açması için durumu Cumhuriyet savcılığına bildirir. Cumhuriyet savcısı mahkemeden derneğin faaliyetinin durdurulmasına karar verilmesini de isteyebilir. Kuruluş bildiriminde, tüzükte ve belgelerde kanuna aykırılık veya noksanlık bulunmaz ya da bu aykırılık veya noksanlık belirli sürede giderilmiş bulunursa; keyfiyet derhal derneğe yazıyla bildirilir ve dernek, dernekler kütüğüne kaydedilir (Türk Medeni Kanunu md.60). “Dernek veya farklı bir tüzel kişiliğin birbirinden bağımsız odalarda ve birbirini etkilemeyecek şekilde aynı adreste faaliyette bulunup bulunmayacağı” konusunda İçişleri Bakanlığı’nın 13.03.2013 tarihinde Dernekler Dairesi Başkanlığına gönderdiği görüş şu şekildedir: “5253sayılı Kanunun 19 uncu maddesine göre yapılacak denetim ve aynı Kanunun 20 nci maddesinde belirtilen kolluk kuvvetlerinin yetkilerini kullanması hususları göz önüne alındığında: birden fazla derneğin veya farklı bir tüzel kişiliği olan ticari bir kuruluşun aynı adresi kullanması hukuki ihtilaflara yol açacağından, söz konusu firma ve dernek merkezinin aynı adreste faaliyette bulunmasının uygun olmadığı…” Dernekler, 60’ıncı maddenin son fıkrası gereğince yapılan yazılı bildirimi izleyen altı ay içinde ilk genel kurul toplantılarını yapmak ve zorunlu organlarını oluşturmakla yükümlüdürler (Türk Medeni Kanunu md.62). Hiç kimse, bir derneğe üye olmaya ve hiçbir dernek de üye kabul etmeye zorlanamaz (Türk Medeni Kanunu md.63). Fiil ehliyetine sahip bulunan her gerçek kişi “ile tüzel kişiler”, derneklere üye olma hakkına sahiptir. Yazılı olarak yapılacak üyelik başvurusu, (...) (*) dernek yönetim kurulunca en çok otuz gün içinde karara bağlanır ve sonuç yazıyla başvuru sahibine bildirilir. Başvurusu kabul edilen üye, bu amaçla tutulacak deftere kaydedilir(Türk Medeni Kanunu md.64). 50