IV. ODIHR Seçim Gözlemi ve Ulusal Azınlıklar 8. Kampanyanın İzlenmesi Ulusal azınlık adayları, partileri ve seçmenleri açısından örgütlenme, toplanma, ifade ve seyahat özgürlüğü gibi temel özgürlüklere saygı gösterilip gösterilmediğinin anlaşılması bakımından kampanya gözlemi önemlidir. Siyasi ve ulusal azınlıklar uzmanı seçim kampanyasını dikkatlice izlemeli, ulusal azınlık temsilcileri ile ilgili olası sorunları araştırmalıdır. Ayrıca, ulusal azınlık partilerinin ve adaylarının, kampanya yürütmede diğer adaylarla aynı fırsatlara sahip olup olmadığını belirlemelidir. Bu konu partilerin kendilerini kampanya takviminin resmi başlangıcından önce tanıtmaya başladıkları ülkelerde daha da önemlidir. Kampanyanın yürütülmesi ile ilgili sorulacak belli başlı sorular şöyledir: Seyahat ve örgütlenme özgürlüğüne herhangi bir engel getirilmeden saygı gösterildi mi? Partiler ve adaylar serbestçe seyahat edip kampanya etkinliği yapabilmiş midir? Ulusal azınlık adayları, dernekleri ve partileri kampanya sırasında kamu tesislerine adil bir şekilde erişebildi mi? Ulusal azınlıklar kampanya afişlerini basıp gösterebildi mi? Afişleri azınlık dillerinde de asabildiler mi? Adaylar ve partiler kampanya etkinliklerinde azınlık dillerinde konuşma yapabildiler mi? Başka gruplar veya yetkililer tarafından yürütülen azınlık karşıtı kampanya veya sindirme kampanyaları oldu mu? Kampanyada nefret söylemine başvurulduğu durumlar oldu mu? Ulusal azınlıkları ilgilendiren sorunlar kampanyalar sırasında ele alındı mı? 9. Seçim Sisteminin Etkisinin Değerlendirilmesi Seçim uzmanı ve yasal uzman seçim sisteminin ulusal azınlıkların katılımı üzerindeki potansiyel etkisini değerlendirmelidir. Bu değerlendirmede kullanılan oyları sandalye sayısına dönüştüren formülü dikkate almalı ve azınlık adayları ile partilerine ayrılan sandalye sayısını etkileyip etkilemediğine bakmalıdır. Seçim sisteminin her türlü göçebe nüfus üzerindeki etkisi de dikkate alınmalıdır. Seçim gözlem misyonlarının genel politikası bir ülkenin tercih ettiği seçim sistemi üzerine görüş bildirmek olmamalıdır ancak azınlık temsilini engelleyen veya destekleyen mekanizmaların kayda alınması önemlidir. Seçim uzmanı ayrıca seçim bölgelerinin sınırlarının belirlenmesinin yeni meclisteki ulusal azınlık temsili üzerindeki olası etkilerini değerlendirmelidir. Özellikle de (a) azınlık adaylarının gereğinden çok fazla oyla kazandığı, ve (b) azınlık nüfuslarının farklı seçim bölgelerine dağıldığı ve çok küçük faklarla kaybettiği seçim bölgelerinin sınırlarına dikkat etmelidir. Seçim uzmanı ayrıca seçim bölgesi belirleme sürecini değerlendirmeli, sürecin siyasi olarak içermeci olup olmadığını ve ulusal azınlık temsilcilerini dâhil edip etmediğini dikkate almalıdır. Aşağıdaki sorular, seçim bölgelerinin sınırlarının belirlenmesi de dahil olmak üzere, seçim sisteminin değerlendirilmesi için bazı rehber ilkeler sunmaktadır. 45