Ekler
(8) Katılımcı Devletler, ulusal ve uluslararası gözlemcilerin seçimlerin yapıldığı Devletler
açısından bu süreci geliştireceği kanaatindedir. Bu nedenle, diğer AGİK katılımcı devletlerinden ve uygun başka özel örgüt ve kuruluşlardan arzu eden gözlemcileri, yasaların izin
verdiği ölçüde kendi ulusal seçim süreçlerini izlemek üzere davet ederler. Ayrıca seçim
süreçlerine ulusal düzeyin alt kademelerinde de benzer bir erişimi kolaylaştırmaya çaba
göstereceklerini ifade ederler. Bu tarz gözlemciler seçim süreçlerine müdahale etmemeyi
kabul eder.
[...]
(30) Katılımcı Devletler ulusal azınlıklarla ilgili sorunların ancak hukuk devletine dayalı demokratik bir siyasi çerçevede ve işleyen bağımsız bir yargının olması halinde tatmin edici bir şekilde çözülebileceğini kabul ederler. Bu çerçeve insan haklarına ve temel
özgürlüklerine tam saygıyı, tüm yurttaşlar için eşit hak ve statüyü, yurttaşların meşru
menfaatlerinin ve isteklerinin özgürce ifade edilmesini, siyasi çoğulculuğu, toplumsal
hoşgörüyü ve devlet iktidarının istismarına etkin sınır getiren yasal kuralların uygulanmasını güvence altına alır. Ayrıca, siyasi partiler, sendikalar, insan hakları örgütleri ve
dini gruplar gibi sivil tolum örgütlerinin, hoşgörü ve kültürel çeşitliliğin geliştirilmesi ve
ulusal azınlıklara ilişkin sorunların çözümü konusunda oynadıkların rolün önemini kabul
ederler. Bunun yanı sıra, evrensel kabul gören insan haklarının bir parçası olarak ulusal
azınlıklara mensup kişilerin haklarına saygının barış, adalet, istikrar ve demokrasi için
elzem etkenler olduklarını kabul ederler.
(31) Ulusal azınlıklara mensup kişiler hiçbir ayrımcılık görmeksizin ve kanun önünde
tam eşitlik ilkesi çerçevesinde insan haklarını tam ve etkili bir şekilde kullanma hakkına
sahiptir. Katılımcı Devletler, ulusal azınlıklara mensup kişilerin insan haklarını ve temel
özgürlüklerini diğer vatandaşlarla eşit şekilde ve tam olarak kullanma hakkını güvence
altına almak için gerektiğinde özel tedbirler uygularlar.
(32) bir azınlığa mensup olmak bir kişinin bireysel seçimidir ve böyle bir seçimden herhangi bir dezavantaj doğmamalıdır. Ulusal azınlıklara mensup kişiler kendi etnik, kültürel, dilsel veya dini kimliklerini, kendi iradeleri dışında asimilasyondan uzak bir biçimde
özgürce ifade etme, koruma ve geliştirme, kendi kültürlerini her bakımdan koruma ve
geliştirme hakkına sahiptir. Ulusal azınlıklar özellikle aşağıdaki haklara sahiptir:
(32.1) — anadillerini özel ve kamusal alanda konuşabilme;
(32.2) — ulusal mevzuata uygun şekilde gönüllü mali ve diğer katkıları kabul edebilecek
ve devlet desteği talep edebilecek eğitim, kültürel ve dini kurumlarını, örgütlerini veya
derneklerini kurma;
(32.3) — kendi anadillerinde dinlerini açıklama özgürlüğü ve dini materyallerin edinilmesi, bulundurulması ve kullanılması da dahil, dini gereklerini, dini faaliyetlerini ve eğitsel
çalışmalarını anadillerinde yerine getirme özgürlüğü;
(32.4) — Kendi ülkelerinde, kendi aralarında veya ortak bir etnik veya ulusal köken, kültürel miras veya dini inanç paylaştıkları diğer Devletlerin yurttaşlarıyla sınır ötesinde
engellenmeksizin temaslar kurma ve bu temasları koruma;
(32.5) — kendi anadillerinde bilgi yayma, bilgiye erişme bilgi alışverişinde bulunma;
(32.6) — ülkelerinde örgütlenme ve dernek kurma ve uluslararası sivil toplum örgütlerine
51