II. ULUSLARARASI AYRIMCILIK KONFERANSI Bazı araştırmacılar biyoetiğin dört ilkesinin birbiriyle ve özellikle kaynakların kıt olduğu zamanlarda kaide haline gelen fayda maksimizasyonu ilkesiyle çelişebildiğini öne sürmektedir. Biyoetiğin dört temel ilkesi şunlardır: özerkliğe saygı, yarar sağlama, zarar vermeme, adalet. Özerkliğe saygı ilkesi genelde hastanın kendisine yapılacak müdahaleler konusunda bilgilendirilmesi ve bunlara rıza vermesi anlamına gelir. Derhal yaşam kurtarıcı müdahale gerektiren acil durumlarda veya hasta onam veremeyecek durumla olduğunda (mesela acile bilinci kapalı olarak gelmiştir), o an için gerekli olan acil bakımın yapılması veya yapılmaması kararı alınırken özerlik önceliğini yitirir. COVID-19’un beraberinde getirdiği sosyal mesafe kuralları engelli kişilerin özerklik hakları açısından özellikle zor durumlar yaratır. Bulaşı engellemek adına hastaların yanına refakatçi girememesi, örneğin, bilişsel engelli kişilerin yararlarını savunacak temsilcilerinden, işitme engelli kişilerin işaret dili çeviri imkânından, çeşitli nörofarklılıkları olan kişilerin erişimli iletişimden mahrum kalması ve böylelikle özerklik haklarının zedelenmesi demek olur. Yarar sağlama ilkesi ve zarar vermeme ilkesi aşırı yoğunluk yaşanan durumlarda büyük baskı altına girer. Triaj, en acil ihtiyacı olan hastaları belirleyip hızlı ve etkin bir şekilde zararı önleme amacı gütse de, hayatta kalma şansı düşük olarak algılanan kişiler sağlık hizmeti alamayacaklarından zarar görme riski altında kalmaktadır. Diğer yandan tıbbi müdahaleden fayda görmeyecek hastaların öncelenmesi de bu tedavi sayesinde yaşayabilecek hastaların tedaviden mahrum kalması anlamına gelebilir. Ancak sağlık bakım ortamlarında yapılan yaşam beklentisi analizi engellilik ve yeti yitimi kavramları etrafında şekillenir. Dünya Sağlık Örgütü’nün kullandığı yeti yitimine ayarlanmış yaşam yılları (DALY) ölçevi, kişilerin “yeti yitiminden dolayı kaybedilmiş yaşam yıllarını” hesaplayıp, “ideal” sağlığa sahip bir kişininkiyle karşılaştırarak insan hayatına sayısal değer biçerek, farklı yaşamların değerlerini birbiriyle kıyaslarken, engelli ve yaşlı hayatları değersiz olarak kodlar (Davis, 2020, para. 6). Aacharya ve diğerleri adalet ilkesinde işlemekte olan üç alt ilke belirlemiştir: eşitlik ilkesi (her bir kişinin yaşamı eşit değere sahiptir ve herkes sağlık hizmeti almak için eşit şans verilmeyi hak eder); fayda 110