BAĞIMSIZ SEÇİM İZLEME PLATFORMU 10 AĞUSTOS 2014 CUMHURBAŞKANI SEÇİMİ GÖZLEM RAPORU 2. Seçilme Özgürlüğü İçerik Gösterge - Siyasi partilerin adaylarını belirlerken ırk, etnik köken, renk, cinsiyet, cinsel yönelim, dini inanç, engellilik, yaş, dil temelinde ayrımcı uygulama yapması, - Milletvekili olma hakkının 25 yaş ve üstü ile sınırlandırılmış olması, - Milletvekili olmak için askerlik yapma şartının olması, - Yürürlükteki yasalarca suç olarak tanımlanmayan infazı tamamlanmış veya affa uğramış bir suç fiilinin milletvekili adaylığına engel teşkil etmesi, - Düşünce özgürlüğü kapsamındaki yargılama sonuçlarının milletvekili olmaya engel olması, - Herhangi bir partiden veya bağımsız adaylık başvurusunun belli bir nakdi ödentiye tabi tutulması, - Siyasi partilerin aday belirleme yöntemlerinin demokratik usullerle yapılmaması (partiden aday olma yönteminin, ön seçim olarak belirlenmemiş olması), Herkes, bağımsız veya herhangi bir partiden aday olma hakkına sahip olmalıdır. Seçilme hakkını kısıtlayan koşullar yasalarda öngörülmüş ve demokratik toplum için kabul edilebilir olmalıdır. Aday belirleme yönteminin demokratik usullerle yapılmasının yasal zorunluluk haline getirilmesi gereklidir. - Seçim propagandasına yönelik konuşmaların, yazılı ve görsel dokümanların Türkçe dışında bir dil ile yapılmasının önünde yasal engellerin olması, - Devlet televizyonunun imkânlarının, seçime katılan tüm parti ve adaylara, seçim eşit kullandırılmaması, - Kolluk kuvvetlerinin, yapılacak mitinglere yer göstermesi konusunda adil davranmaması, Seçilmek isteyen, propagandasını serbestçe yapma hakkına sahip olmalıdır. - Seçimler için genel bütçeden ayrılan payların dağıtımının siyasal partiler ya da bağımsız adaylar için eşitsizlik doğurması, - Seçime katılan tüm parti ve bağımsız adayların sandık başlarında görevlendirdikleri müşahitlerin herhangi bir usulsüzlüğe itiraz ve müdahale haklarının olmaması veya bu konuda müşahitler arasında ayrım yapılması, - Sandık görevlileri ile müşahitlerin tespitleri arasındaki farklılıktan dolayı yapılacak her türlü işlemin itiraz sürecinde dikkate alınmaması, Bağımsız adaylar ve partilerin seçmene ulaşma konusunda eşit koşullarda seçime katılmasının imkânları sağlanmalıdır. Seçime katılan bağımsız aday veya siyasi partiler oy kullanım ve sayım sürecine, sonuçlar kesinleşene kadar gözlemci (itiraz ve bir olumsuzluğa müdahale hakkına sahip olmak kaydı ile) olarak bulunabilmelidir. 3- Bağımsız Gözlemcilik İçerik Gösterge - Bağımsız gözlemcilerin, seçim ve oy verme sürecine dair gözlemlerini yapmasına yönelik yasal ve idari bir düzenlemenin varlığı, - Bağımsız gözlemcilerin, istedikleri bilgilere ve belgelere ulaşma imkânlarını sağlayan yasal ve idari bir düzenlemenin olup/olmadığı , - Bağımsız gözlemcilerin raporlarının yasal süreçlerde dikkate alınıp/alınmaması, Bağımsız gözlemcilerin, seçim sürecinin tüm aşamalarını gözlemlemelerini tam olarak yerine getirebilmesi için gerekli tüm yasal koşullar ve olanaklar sağlanmalıdır. *Hazırlayan: Av. Levent Kanat, Nisan 2011 54