kapsar ve kaçınılmaz olarak fikrini ifade etmeme özgürlüğünü de içerir.40 Siyasi bir fikre
sahip olma koşulsuz özgürlüğü seçim süreçleri bağlamında zorunlu bir gereksinimdir,
çünkü böylesi bir özgürlüğün olmadığı veya herhangi bir şekilde kısıtlandığı bir ortamda halkın iradesinin hakiki olarak beyan edilmesi imkansızdır.
39. İfade özgürlüğü hakkı Kişisel ve Siyasi Haklara ilişkin Uluslararası Sözleşme’nin 19.
Maddesince (2) garanti altına alınmıştır.41 Bu hak içerik olarak her türlü bilgi ve fikrin
aranması, edinilmesi ve verilmesi özgürlüğünü içermektedir. İnsan Hakları Komitesi 25
No’lu genel yorumunda “25. Madde ile korunan haklardan tam olarak yararlanılmasını
sağlamak için vatandaşlar, adaylar ve seçilmiş temsilciler arasında kamusal ve siyasi
konulara dair bilgi ve fikirler üzerine özgürce iletişim kurulabilmesi esastır. Bu, kamusal
konularda sansür veya kısıtlama olmaksızın yorum yapabilen ve kamuoyunu bilgilendirebilen özgür bir basın ve diğer medyanın varlığı anlamına gelmektedir” diye belirtmiştir.42 Ayrıca, bu hükmün kapsamı tek bir ifade aracıyla sınırlı değildir ve bunlarla sınırlı
olmamak üzere konuşmalar, kitaplar, gazeteler, broşürler, afişler, pankartlar, elbiseler,
yasal başvurular ve internet gibi kültürel, artistik ve diğer ifade türlerini içermektedir.43
40. Kişisel ve Siyasi Haklara ilişkin Uluslararası Sözleşme’nin 19. Maddesi ile bağlantılı olarak, 25. Madde medyanın kamu işlerine ilişkin bilgiye erişim hakkı ve halkın medya çıktılarına erişim sağlama hakkı da dahil olmak üzere bilgiye erişim hakkını garanti altına
almaktadır.44 Taraf Devletler ayrıca bu tür bilgilere kolay, hızlı, etkili ve pratik erişim
sağlanması için her türlü çabayı göstermelidir.45
41. Seçim süreçleri, halkın siyasi iradesinin bir ifadesidir. Bu nedenle, farklı fikirleri ifade
etme özgürlüğü seçim süreçlerinde sıkı bir şekilde korunmalıdır. Daha iyi bir ifadeyle, seçimler ve siyasi iletişim bağlamında ana aktörlerin ifade özgürlüğü hakkına özen
gösterilmelidir. Söz konusu ana aktörler tam ve doğru bilgi almak ve siyasi bağlılıklarını korkmadan ifade etmek için ifade özgürlüğü hakkına ihtiyaç duyan seçmenler;
seçmenler kampanyalar yürüterek ve herhangi bir müdahale veya saldırı olmaksızın
siyasi mesajlarını ileterek haklarını kullanan adaylar ve siyasi kuruluşlar; ve kamuoyunu
40. A.g.y., para. 9–10. Ayrıca bkz. Park - Kore Cumhuriyeti (CCPR/C/64/D/628/1995) (Hükümeti eleştiren fikirlere
sahip olmak nedeniyle yargılanmış ve hüküm giymiştir); İnsan Hakları Komitesi, Kang - Kore Cumhuriyeti, Bildirim
No. 878/99, para. 7.2 ve 8 (kişi komünist fikirlere sahip olduğu için 13 yıl boyunca tek kişilik hücrede tutulmuş ve
“ideoloji dönüştürmesine” tabi tutulmuştur.)
41. İfade özgürlüğü hakkı başka antlaşma hükümleri tarafından da garanti altına alınmıştır, bunlar arasında: Her
Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme (Md. 5 (d) (viii); Ekonomik, Sosyal
ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşme, Md. 15 (3); Çocuk Haklarına Dair Sözleşme (Md. 12-13); Tüm Göçmen
İşçilerin ve Aile Fertlerinin Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme, Md. 13 ve Engelli Kişilerin Haklarına Dair
Sözleşme, Madde 21. sayılabilir.
42. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 25. Ayrıca bkz. Genel Yorum No. 34 (2011), para. 13.
43. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 34 (2011), para. 12.
44. A.g.y., para. 18, İnsan Hakları Komitesi, Gauthier - Kanada, Bildirim No. 633-95’e atıfta bulunmaktadır ve Mavlonov ve Sa’di - Özbekistan (CCPR/C/95/D/1334/2004).
45. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 34 (2011), para. 19.
17