kılıyorsa ve bu zorlukların gerektirdiği ölçüde gerçekleşebilir (bkz. yukarıda olağanüstü hal durumlarına dair 78.–83. paragraflar). Bu tür herhangi bir istisnai tedbirin ilgili
sınırlamalara yönelik uluslararası standartlarla uyumlu olması ve demokrasiyi tehdit
etmemesi gerekmektedir.170 Seçimlerin ertelenmesine yönelik herhangi bir karar geniş
istişareye dayanmalı, kapsayıcı diyalogları teşvik etmek ve sağlamak ve siyasi uzlaşıya
varmak için gerekli koşullar mevcut olmalıdır. Muhalif grupların yanı sıra, kadınlar ve
diğer geleneksel olarak marjinalleştirilmiş grupların diyaloglara katılımı sağlanmalıdır.
c. Seçim takvimi
88. Yeterli ve gerçekçi bir seçim takvimi, sürecin tüm aşamalarının etkili kampanyalar ve
kamusal bilgilendirme çalışmaları, seçmen kaydı, seçmen eğitimi ve diğer gerekli idari, yasal, eğitim ve lojistik düzenlemelerin yapılabilmesi için yeterli zamanı tanıyarak
seçme ve seçilme hakkının etkili bir şekilde kullanılmasına imkan vermesi açısından
önemlidir. Seçim takviminin, şeffaflık ve kamunun sürece ilişkin anlayışını ve güvenini
artırmak adına vatandaşları bilgilendirme faaliyetlerinin bir parçası olarak duyurulması
önemlidir. Devletlerin uluslararası insan hakları sözleşmelerinde tanınan hakları hayata
geçirme yükümlülükleri nedeniyle yeterli ve gerçekçi bir seçim takvimine ihtiyaç duyulmaktadır.171
2. Evrensel ve eşit seçme ve seçilme hakkı
89. Kimlerin seçimlere katılmasına izin verilmesi gerektiğine odaklanan uluslararası
standartlar bulunmaktadır. Bu doğrultuda, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (Md.
2 ve 21 (3)) ve Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi (Md. 2 ve 25 (b)) seçme
ve seçilme hakkın bağlamında ayrımcılık gözetilmemesi, hakkın eşit ve evrensel olması
gerektiğini belirtmektedir.
a. Evrensel seçme ve seçilme hakkı
90. Evrensel seçme ve seçilme hakkı, makul en geniş seçmen havuzunun katılma haklarının garanti altına alınmasını gerektirmektedir. İnsan Hakları Komitesi oy kullanma
hakkından yararlanmanın tüm yetişkin vatandaşlar için geçerli olması gerektiğini belirtmiştir.172 Komite aynı zamanda Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin 25.
Maddesi tarafından korunan haklardan yararlanmaya getirilebilecek tüm koşulların da
tarafsız ve makul kriterlere dayanması gerektiğini belirtmiştir. Örneğin, Komite belirli
170. Kişisel ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi, Md. 4
171. A.g.y. Md. 2 (2); Kadına Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın ortadan Kaldırılması Sözleşmesi, Md. 2 (e) ve (f); Engelli
Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme, Md. 4 (a)–(c); ve İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 1.
172. İnsan Hakları Komitesi, Genel Yorum No. 25 (1996), para. 4.
43